Προμήθεια μαχητικού αεροσκάφους F-35

Τον Μάιο 2022, η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε να αγοράσει από τις Ηνωμένες Πολιτείες μία μοίρα μαχητικών αεροσκαφών F-35, με τις πρώτες παραλαβές να τοποθετούνται το 2028. Όπως είναι φυσικό, μέχρι την επιχειριακή αξιοποίηση των νέων αεροσκαφών θα απαιτηθεί η ολοκλήρωση διαδικασιών που θα διαρκέσουν πολλά έτη, και περιλαμβάνουν τις σχετικές διαπραγματεύσεις με την κατασκευάστρια εταιρεία Lockheed Martin, αλλά και την αμερικανική κυβέρνηση για να υπογραφεί η σχετική διακρατική συμφωνία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι με την εξέλιξη αυτή η Ελλάδα αναμένεται να βρεθεί με ένα οπλικό σύστημα που η Τουρκία σχεδίαζε να παραλάβει πρώτη εδώ και σχεδόν 15 χρόνια, όμως η επιλογή της γειτονικής χώρας να αγοράσει τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400 προκάλεσε την αντίδραση της Ουάσινγκτον και την επιβολή εμπάργκο όπλων.

Στα τέλη Μαίου 2022, ξεκίνησαν οι συζητήσεις για την απόκτηση των αεροσκαφών και τον Ιούνιο 2022 οριστικοποιήθηκε ότι η Ελλάδα θα προμηθευτεί 20 αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35 με δικαίωμα \ άσκησης προαίρεσης για απόκτηση ακόμη 20. Στόχος είναι το ελληνικό αίτημα να φτάσει στις αμερικανικές αρχές πριν από τις 18 Ιουλίου, όταν και ο υπουργός Εθνικής Άμυνας θα πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στις ΗΠΑ.

Κόστος προγράμματος

Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι το πρόγραμμα παραγωγής των F-35 βρίσκεται σε ώριμο στάδιο σε παγκόσμιο επίπεδο και έτσι η τιμή ενός F-35A (fly away cost) ανέρχεται σε 80.000.000 δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή για κάθε F-35 χωρίς τα όπλα του και χωρίς να αθροίζεται το σημαντικό κόστος που θα απαιτηθεί για τη δημιουργία των υποδομών υποστήριξης, ασφαλείας και την εκπαίδευση των χειριστών θα είναι μικρότερη από την τιμή των γαλλικών μαχητικών Rafale.

Επομένως, μόνο για την αγορά των 20 πρώτων μαχητικών αεροσκαφών, χωρίς όπλα και χωρίς δαπάνες εκπαίδευσης των χειριστών θα απαιτηθούν 1.600.000.000 δολάρια. Στο κόστος αυτό θα πρέπει να προστεθεί το κόστος για τις υποδομές των F-35, οι εργασίες που θα γίνουν από ελληνικές εταιρείες, η εκπαίδευση των χειριστών της Πολεμικής Αεροπορίας, η βιβλιογραφία και τα απαιτούμενα ανταλλακτικά για την περίοδο από την παράδοση του 1ου μέχρι την παραλαβή του 20ού μαχητικού αεροσκάφους, ανεβάζοντας τον προϋπολογισμό στα 3,5 - 3,7 δισ. δολάρια.

Στο κόστος της παραγγελίας έχει προϋπολογιστεί η αγορά τεσσάρων εξομοιωτών πτήσης, καθένας εκ των οποίων αποτελείται από όλα τα συστήματα του F-35 χωρίς το «κέλυφος» και τον κινητήρα, οι λειτουργίες του οποίου αποτυπώνονται στον θόλο του simulator. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τέσσερις εξομοιωτές κοστίζουν σχεδόν 220.000.000 δολάρια, δηλαδή περίπου όσο τρία καινούρια αεροσκάφη!

Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, κάθε χρόνο από το 2023 μέχρι το 2033 οι Ελληνες φορολογούμενοι θα καταβάλλουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Lockheed Martin μέσω του προγράμματος FMS (Foreign Military Sales) 300-350 εκατ. δολάρια, γεγονός που αναμένεται να βοηθήσει το υπουργείο Οικονομικών να μην προκληθεί μεγάλη δημοσιονομική επιβάρυνση.

Χρονοδιάγραμμα παραλαβών

Η γραμμή παραγωγής των F-35 θα βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη την περίοδο 2026-2031, γεγονός που ανοίγει την προοπτική παραλαβής των πρώτων F-35 με την ολοκλήρωση του προγράμματος αναβάθμισης των F-16 Block 52 της Πολεμικής Αεροπορίας στην έκδοση Viper. Παράλληλα, μετά την αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις στη γραμμή παραγωγής που θα μπορούσαν να αποδοθούν στην Ελλάδα, εφόσον αποσταλεί επίσημη LOR (Letter Of Request) εγκαίρως.

Εφόσον το αρχικό χρονοδιάγραμμα υλοποιηθεί, το 2028 αναμένεται η ελληνική Πολεμική Αεροπορία να παραλάβει τα πρώτα F-35. Πιο συγκεκριμένα, οι αρχικές πληροφορίες αναφέρουν ότι θα παραδοθούν:

  • 2028: τέσσερα αεροσκάφη F-35
  • 2029: δύο αεροσκάφη F-35
  • 2030: τρία αεροσκάφη F-35
  • 2031: τρία αεροσκάφη F-35
  • 2032: τέσσερα αεροσκάφη F-35
  • 2033: τέσσερα αεροσκάφη F-35

Για να τηρηθεί το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, η συμφωνία θα πρέπει να έχει οριστικοποιηθεί μέχρι τα τέλη του 2022 ή το αργότερο στους πρώτους μήνες του 2023. Πρώτο βήμα είναι η ολοκλήρωση της διαδικασίας σύνταξης και αποστολής της Επιστολής Διατύπωσης Αιτήματος (LoR: Letter of Request), με σκοπό να ληφθεί Επιστολή Προσφοράς προς Αποδοχή από αμερικανικής πλευράς (LOA: Letter of Offer and Acceptance). Εκεί θα διατυπώνεται με κάθε λεπτομέρεια η αμερικανική προσφορά, τιμολογημένη για ό,τι δύναται να ζητηθεί. Υποδομές, εν συνεχεία υποστήριξη (FOS: Follow-on-Support), βιβλιογραφία, εκπαίδευση ιπταμένων και τεχνικών, εργαλεία συντήρησης κ.λπ.)

Στόχος της εξαντλητικής λεπτομέρειας της LOA είναι να μην παραληφθεί τίποτα, καθώς σε διαφορετική περίπτωση ο αμερικανικός νόμος προβλέπει την επανάληψη της διαδικασίας που διαρκεί από 6 έως 12 μήνες για την έγκρισή της. Η δε επανάληψη της διαδικασίας θα περιλαμβάνει νέες, αυξημένες τιμές για το ίδιο πρόγραμμα προμήθειας.

Μετά την παραλαβή της LOA ακολουθούν διαπραγματεύσεις, τόσο μεταξύ της ελληνικής πλευράς και της κατασκευάστριας εταιρίας, όσο και της τελευταίας με το αμερικανικό Πεντάγωνο. Ο λόγος είναι ότι πρόκειται για διακρατική συμφωνία (FMS: Foreign Military Sales), με τις ΗΠΑ να εγγυώνται την καλή εκτέλεση της σύμβασης με αντάλλαγμα μία προμήθεια ύψους 3 - 5% της συνολικής αξίας.

Παρουσίαση αεροσκάφους F-35

Με την προμήθεια του F-35 η Ελλάδα προστίθεται σε μία σειρά από χώρες που έχουν ήδη αποκτήσει, έχουν παραγγείλει ή έχουν εκφράσει πρόθεση για την προμήθεια τους, όπως οι Βρετανία (138), Ιταλία (90), Ολλανδία (46), Αυστραλία (100), Νορβηγία (52), Δανία (27), Καναδάς (88), Ισραήλ (50), Ιαπωνία (147), Νότια Κορέα (40), Βέλγιο (34), Πολωνία (32), Σιγκαπούρη (4), Φιλανδία (64).

Πρόκειται για το μοναδικό διαθέσιμο αεροσκάφος 5ης γενιάς που ενσωματώνει προηγμένες τεχνολογίες και αναμένεται να κυριαρχήσει στις χώρες του δυτικού κόσμου για τα επόμενα 40 με 50 χρόνια. Τα F-35 μπορούν να μεταφέρουν όλα τα προηγμένα όπλα που ήδη χρησιμοποιούν τα F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας, επιτρέποντας οικονομία και διαλειτουργικότητα με τις υπόλοιπες πολεμικές μοίρες. Προς το παρόν, δεν γνωρίζουμε ποια βάση της Πολεμικής Αεροπορίας θα φιλοξενήσει τα αεροσκάφη, όμως οποιαδήποτε Πτέρυγα Μάχης και αν επιλεχθεί θα πρέπει να γίνουν σημαντικές παρεμβάσεις και έργα υποδομής. Από άποψη υπόστεγων και προετοιμασίας, προβάδισμα έχει η βάση στον Αραξο που φιλοξενεί τα F-16 Block 52+.

Φωτογραφίες: 1 - 2 - 3

Οι τρεις εκδόσεις του μαχητικού είναι οι F-35A (χρησιμοποιείται από την πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ- USAF), F-35B (Σώμα Πεζοναυτών, με δυνατότητα κάθετης απο/προσγείωσης) και F-35C (πολεμικό ναυτικό- για χρήση από αεροπλανοφόρα). Η έκδοση που προορίζεται για την ελληνική πολεμική αεροπορία (ΠΑ) είναι το F-35A. Πάνω από 720 μαχητικά του τύπου έχουν παραδοθεί ως το 2022, με 453.000 ώρες πτήσης, και το αεροσκάφος θα είναι σύντομα βασικό στοιχείο της αεροπορικής ισχύος των ευρωπαϊκών χωρών, με πάνω από 450 αεροσκάφη του τύπου ως το 2030. Οι κυριότερες νέες τεχνολογίες που ενσωματώνουν τα F-35 περιλαμβάνουν:

  • VLO Stealth: Επιτρέπει την ανίχνευση του αεροσκάφους σε αποστάσεις πολύ μικρότερες από οποιοδήποτε συμβατικό τύπο
  • Weapons Capacity: Φέρει όπλα αναρτημένα εσωτερικά και εξωτερικά με συνολική βάρος άνω των 18.000 λιβρών
  • Supersonic Speed and Extended Range: Φέρει τον ισχυρότερο κινητήρα μαχητικών στον κόσμο (τον Pratt & Whitney F135), που επιτρέπει στο μαχητικό να αναπτύσσει υπερηχητική ταχύτητα 1,6 Mach και προσφέρει εμβέλεια μάχης στα 1.239 χιλιόμετρα. Το ανώτατο όριο που μπορεί να πετάξει ανέρχεται σε 50.000 πόδια (15.000 μέτρα)
  • Sensor Fusion: Τα δεδομένα που συλλέγουν οι προηγμένοι αισθητήρες του δημιουργούν μια ενιαία ολοκληρωμένη εικόνα του πεδίου της μάχης, ενισχύοντας την επίγνωση, την φονικότητα του μαχητικού και βέβαια τη δυνατότητα επιβίωσης
  • Network Enabled Ops: Το αεροσκάφος μπορεί να συλλέγει πληροφορίες από το πεδίο της μάχης και τις διανέμει σε όλα τα υπόλοιπα επίγεια, θαλάσσια και αεροπορικά μέσα. Με τρον τρόπο αυτό μπορεί να μοιράζει την επιχειρησιακή εικόνα ώστε να υπάρχει συντονισμός και με πολεμικά πλοία που βάλλουν κατά του αντιπάλου, με τα υπόλοιπα μαχητικά της μοίρας και με τον στρατό ξηράς
  • Electronic Warfare System: Θεωρείται το ιδανικό μαχητικό για ηλεκτρονικό πόλεμο με προηγμένες δυνατότητες εντοπισμού και συνεχούς παρακολούθησης των εχθρικών δυνάμεων, αλλά και εμπλοκής του ραντάρ τους προκειμένου να διακοπεί η οποιαδήποτε επίθεση
  • Προηγμένη σουίτα αισθητήρων: Περιλαμβάνει το ραντάρ Active Electronically Scanned Arrays (AESA), το ηλεκτροπτικό σύστημα Distributed Aperture System (DAS) που αποτελείται από έξι υψηλής ανάλυσης υπέρυθρους αισθητήρες τοποθετημένους περιμετρικά στην άτρακτο του, έτσι ώστε να παράγουν και να παρέχουν στον πιλότο σφαιρική κάλυψη για τον εντοπισμό και την ανίχνευση βλημάτων και αεροσκαφών, το Electro Optical Targeting System (EOTS) και το Helmet Mounted Display System που προβάλει πληροφορίες στην κάσκα του πιλότου

Το μονοκινητήριο μαχητικό 5ης γενιάς μπορεί να φέρει μεγάλη ποικιλία πυραύλων αέρος-αέρος (AIM-120 AMRAAM, AIM-9X Sidewinder, AIM-132 ASRAAM και MBDA Meteor), αέρος-εδάφους (AGM-88G AARGM-ER, AGM-158 JASSM, SPEAR 3), αντιπλοϊκών και πλειάδα βομβών καθοδηγούμενων με λέιζερ.

Μέσω της ζεύξης δεδομένων Link 16 που διαθέτουν τα 24 Rafale και τα 83 F-16 Viper, τα αεροσκάφη θα μπορούν να επικοινωνήσουν με τα F-35A, προσδίδοντας υπόσταση σε ένα βασικό επίπεδο δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων. Η διασύνδεση στο ίδιο δικτυοκεντρικό περιβάλλον των νέων φρεγατών FDI-HN του Πολεμικού Ναυτικού, των συστημάτων αντιαεροπορικής και αντιβληματικής άμυνας Patriot, των αεροσκαφών Erieye EMB-145H AEW&C του Αεροφερόμενου Συστήματος Εγκαίρου Προειδοποίησης και Ελέγχου, της 140 ΣΕΠΗΠ κλπ.

Συζήτηση στο forum

Ηλεκτρολόγος Δημήτρης Ανθής