Το μέλλων των ελληνικών F-16 Block 30 & 50
Τα μαχητικά F-16 ήταν αλλά και συνεχίζουν να είναι ο κορμός της πολεμικής αεροπορίας, με 155 μονάδες σε υπηρεσία σήμερα. Τα πλέον σύγχρονα F-16C Block 52+ Adv αγοράστηκαν το 2005 και αναβαθμίστηκαν σε Viper, όμως και τα αεροσκάφη Block 50 έχουν ακόμη πολλές ώρες πτήσης. Υπηρετούν στις τάξεις της Πολεμικής Αεροπορίας για πάνω από δυο δεκαετίες και έχουν σηκώσει στις πλάτες τους αναρίθμητες αναχαιτίσεις, ενώ έχουν εκτελέσει και αρκετές αποστολές με ατρακτίδια LANTIRN, με ό,τι σημαίνει αυτό για την δομική τους καταπόνηση.
Στα τέλη Ιουνίου 2022, ανακοινώθηκε η αναβάθμιση των «50αριών» με τη χρήση απαρτίων από τα αεροσκάφη Block 52+ Adv, που εκσυγχρονίζονται σε Viper. Η αξία των υποσυστημάτων που αφαιρούνται από τα αεροσκάφη υπολογίζεται σε 150.000.000 ευρώ και βασική διαφορά τους με τα Viper θα ήταν η έλλειψη ραντάρ AESA.
Το αρχικό πλάνο αργότερα εγκαταλήφθηκε προς όφελος ενός ομογενοποιημένου στόλου F-16 Viper, που θα περιλαμβανε και την δομική αναβάθμιση των Block 50, προκειμένου τα αεροσκάφη να μπορούν να επιχειρούν για πολλά χρόνια ακόμη. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν το Νοέμβριο 2024, η αρχική εκτίμηση κόστους ανήλθε στα 1,52 δισ. ευρώ, ποσό που κρίθηκε υπερβολικό από το Αεροπορικό Επιτελείο και η ελληνική πλευρά ζήτησε την αναθεώρησή του.
Αναβάθμιση των F-16 Block 50 σε Viper
Τον Μάιο του 2025, μετά από διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη μείωση του κόστους αλλά και του περιεχομένου της αναβάθμισης, η Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε ότι βρίσεκται κοντά στην οριστική συμφωνία με τις ΗΠΑ για την αναβάθμιση των 38 μαχητικών, στο πλαίσιο διακρατικής συμφωνίας τύπου FMS (Foreign Military Sales). Τον Απρίλιο του 2026, ανακοινώθηκε η αποστολή της επιστολής Letter of Request (LOR) από την Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το πρόγραμμα έχει εγκριθεί πολιτικά και κοινοβουλευτικά, και ανέρχεται σε περίπου 1,05 δισ. ευρώ, καθώς δεν περιλαμβάνει την δομική αναβάθμιση των αεροσκαφών, αλλά και την αγορά όπλων και ατρακτιδίων. Οι κυριότερες αναβαθμίσεις περιλαμβάνουν:
- Ραντάρ AESA APG-83 SABR:Πρόκειται για σύστημα ηλεκτρονικής σάρωσης (Active Electronically Scanned Array), με ακρίβεια και εμβέλεια πολλαπλάσια από τα προηγούμενα ραντάρ. Παρέχει τη δυνατότητα ταυτόχρονου εντοπισμού, παρακολούθησης και στοχοποίησης εναέριων και επίγειων απειλών, ακόμα και σε περιβάλλον έντονου ηλεκτρονικού πολέμου
- Modular Mission Computer: Νέο ψηφιακό σύστημα αποστολής, που ενισχύει τις δυνατότητες διαχείρισης αισθητήρων, όπλων και δεδομένων μάχης
- Συστήματα Αυτοπροστασίας: Προηγμένα ηλεκτρονικά αντίμετρα για προστασία από εχθρικές απειλές, π.χ. ραντάρ και πύραυλοι
- Datalinks & Network-Centric Capabilities: Συμμετοχή σε δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις, με δυνατότητα ανταλλαγής δεδομένων σε πραγματικό χρόνο
- Συμβατότητα με σύγχρονα όπλα: Όπως οι πύραυλοι AIM-120D AMRAAM, οι κατευθυνόμενες βόμβες JDAM και προηγμένα pods στοχοποίησης τύπου Sniper ATP, που προσφέρουν μεγάλη ακρίβεια και επίγνωση πεδίου μάχης
Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός δικτυοκεντρικού στόλου, επιτυγχάνοντας την πλήρη συνεργασία και συμπληρωματικότητα μεταξύ των F-16 Viper, των Rafale F3R και των F-35A. Με βάση τον προγραμματισμό που προωθείται, οι διαδικασίες θα ξεκινήσουν το 2026 και η σύμβαση αναμένεται να υπογραφεί εντός του 2027, με την πρώτη παραλαβή αναβαθμισμένου αεροσκάφους να τοποθετείται το 2031 και του τελευταίου το 2037!
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ΕΑΒ έχει επενδύσει χρόνο, εκπαίδευση και πιστοποιήσεις, έχει αποκτήσει εμπειρία σε ένα πρόγραμμα υψηλής τεχνολογικής απαίτησης και έχει σταδιακά βελτιώσει ρυθμούς. Ένα μεγάλο κενό μετά το πρόγραμμα των 83 Block 52+/52M δεν σημαίνει απλώς παύση αλλά απώλεια ρυθμού, μετακίνηση εξειδικευμένου προσωπικού, διάβρωση τεχνογνωσίας και τελικά μεγαλύτερο κόστος επανεκκίνησης.
Πρόγραμμα αναβάθμισης F-16 Block 30
Το πρόγραμμα παραμένει σε επίπεδο προθέσεων ή σκέψεων
Τα αεροσκάφη Block 30 παραλήφθησαν την περίοδο 1989-1990 και έχουν σηκώσει στις πλάτες τους τις αναχαιτίσεις τριών δεκαετιών. Τα αεροσκάφη έχουν πολλές ώρες πτήσης, καθώς έχουν περάσει πρόγραμμα δομικής αναβάθμισης Falcon Up στην ΕΑΒ που αύξησε τις διαθέσιμες ώρες πτήσης από τις 4.000 στις 8.000. Αν και παραμένουν ικανά αεροσκάφη, για να παραμείνουν σε υπηρεσία απαιτείται εκτεταμένος εκσυγχρονισμός, τόσο στα ηλεκτρονικά τους συστήματα όσο και επιπλέον δομική ενίσχυση. Η Πολεμική Αεροπορία εξέτασε τη δυνατότητα πώλησης 12 αεροσκαφών, με τα υπόλοιπα 20 να συνεχίσουν να υπηρετούν ως αεροσκάφη "προπαίδευσης" για τους νέους χειριστές. Αν και τα αεροσκάφη προσφέρθηκαν στο κροατικό πρόγραμμα προμήθειας, προς το παρόν η πώλησή τους δεν έχει προχωρήσει.
Τον Φεβρουάριο 2023, κυκλοφόρησε η είδηση ότι η αναβάθμιση των F-16 Block 30 θα συμπεριληφθεί στα προγράμματα SSI (Security of Suppy and Information) της προμήθειας του αεροσκάφους πέμπτης γενιάς F-35A Lightning II. Ουσιαστικά πρόκειται για την πρόθεση της αμερικανικής πλευράς παράδοσης ενός ή δυο πρωτοτύπων βάσει των οποίων θα αναβαθμιστούν όσα αεροσκάφη αποφασίσει η Πολεμική Αεροπορία. Το πρόγραμμα, αν προχωρήσει, αναμένεται ότι θα περιλαμβάνει εκ νέου τη δομική αναβάθμιση των αεροσκαφών, αυξάνοντας την επιχειρησιακή τους ζωή στις 10800 ώρες πτήσης.
Η αναβάθμιση των F-16 Block 30 θα σήμαινε τη δημιουργία ενός στόλου 153 διαλειτουργικών αεροσκαφών με νέους φακέλους όπλων, νέο ραντάρ και οικονομία κλίμακας μέσω της ομογενοποίησης της εναέριας ραχοκοκαλιάς της Πολεμικής Αεροπορίας.
