Σύστημα κατά μη-Επανδρωμένων Αεροσκαφών

Το πρώτο ελληνικό σύστημα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών εγκαταστάθηκε το 2025 στη φρεγάτα «Ψαρά», που συμμετείχε στην ευρωπαϊκή επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα. Πρόκειται για μια βελτιωμένη έκδοση του συστήματος «Κένταυρος» που αναπτύχθηκε από την ΕΑΒ και αποδείχθηκε αποτελεσματικό στις παρεμβολές (jamming) κατά εχθρικών drones. Σε τουλάχιστον μία επιβεβαιωμένη περίπτωση, το σύστημα κατάφερε να αποκόψει εχθρικό drone από τον σταθμό ελέγχου του σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες, προκαλώντας τη συντριβή του στη θάλασσα.

Η απόκτηση του συστήματος και η τοποθέτησή του στις τέσσερις φρεγάτες MEKO αποτελεί ειλημμένη απόφαση του Πολεμικού Ναυτικού, με το σχετικό πρόγραμμα να έχει ανατεθεί στο ΕΛΚΑΚ. Στις 14 Μαρτίου 2025 υπογράφηκε η σύμβαση για την παραγωγή του πρώτου συστήματος, ενώ για τεχνικούς λόγους αποφασίστηκε η υπογραφή δεύτερης σύμβασης για την κατασκευή των υπολοίπων 3 συστημάτων ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ που θα εξοπλίσουν τις φρεγάτες ΜΕΚΟ. Το δεύτερο σύστημα εγκαταστάθηκε στη φρεγάτα ΣΠΕΤΣΑΙ (F453) τον Ιούλιο 2025 και το τρίτο σύστημα βρίσκεται υπόκατασκευή.

Ανάπτυξη και τεχνικές πληροφορίες του ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ

Το πρόγραμμα Ηλεκτρονικού Πολέμου «Κένταυρος» ξεκίνησε το 2019 από την ΕΑΒ, με τις δοκιμές των παθητικών συστημάτων του να πραγματοποιούνται το 2022 και το σύστημα να καθίσταται πλήρως επιχειρησιακό τον Νοέμβριο του 2023. Σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε αποκλειστικά από την ΕΑΒ, με ειδικό λογισμικό προσαρμοσμένο στις ανάγκες των σύγχρονων πεδίων επιχειρήσεων. Αν και αρχικά αναπτύχθηκε ως χερσαίο σύστημα, οι ανάγκες της ελληνικής συμμετοχής στην επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ, σε περιβάλλον υψηλών απειλών από τα drones των Χούθι, οδήγησαν την εταιρεία να δημιουργήσει μία ναυτική έκδοση για την προστασία των φρεγατών του ΠΝ στη Μέση Ανατολή.

Tο ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ είναι ένα παθητικό σύστημα που βασίζεται στη ραδιοανίχνευση και εξουδετερώνει εχθρικά UAVs μέσω ηλεκτρονικών παρεμβολών (jamming). Παρέχει κάλυψη 360° και μπορεί να εντοπίζει και να καταστέλλει πολλαπλές απειλές ταυτόχρονα, λειτουργώντας σε συχνότητες 100MHz - 6GHz, διακόπτοντας τόσο τον τηλεχειρισμό όσο και την πλοήγηση GPS για όλα τα δίκτυα δορυφορικής ναυτιλίας που χρησιμοποιούνται διεθνώς (το αμερικανικό GPS, το ευρωπαϊκό Gallileo, το ρωσικό GLONASS και το κινεζικό BeiDou). Το παθητικό ESM εγκαθίσταται στον κύριο ιστό του πλοίου, ενώ ο ηλεκτρονικός παρεμβολέας τοποθετείται πάνω από την γέφυρα του πλοίου και καλύπτει το πρόσθιο τόξο.

Πριν την εγκατάστασή του στις φρεγάτες «ΥΔΡΑ» και «ΨΑΡΑ», το σύστημα είχε δοκιμαστεί εκτενώς τόσο στο έδαφος όσο και στη θάλασσα, καταγράφοντας εξαιρετικές επιδόσεις ακόμα και σε αποστάσεις άνω των 10 ναυτικών μιλίων. Οι δυνατότητές του το καθιστούν μια αξιόπιστη λύση για την αντιμετώπιση drones και UAVs, καθώς έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικές επιχειρσιακές συνθήκες. Πιο συγκεκριμένα, η φρεγάτα «ΨΑΡΑ» που παρείχε συνοδεία σε εμπορικό πλοίο στην Ερυθρά Θάλασσα, εντόπισε τέσσερις εναέριους στόχους να κινούνται προς το μέρος του. Τα τέσσερα drone των Χούθι έγιναν αντιληπτά από αντί-drone σύστημα της ΕΑΒ πολύ πριν γίνουν ορατά στο ραντάρ αέρος της φρεγάτας, και σε απόσταση μεγαλύτερη των 15 ναυτικών μιλίων. Το πρώτο καταρρίφθηκε προτού εισέλθει στην εμβέλεια του πυροβόλου της φρεγάτας, αφού πρώτα εγκλώβισε το εχθρικό drone και στη συνέχεια προκάλεσε παρεμβολές στην επικοινωνία με τον σταθμό ελέγχου του.

Το κόστος κάθε μονάδας «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» εκτιμάται στα 1,3 εκατομμύρια ευρώ, με προοπτική μείωσης κάτω από το 1 εκατομμύριο ευρώ σε περίπτωση μαζικής παραγωγής. Με την προετοιμασία της φρεγάτας «ΥΔΡΑ» για τη δεύτερη ανάπτυξή της στην επιχείρηση «ASPIDES», το πρωτότυπο του «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» παραμένει σε λειτουργία μέχρι να ολοκληρωθεί η παραγωγή του δεύτερου συστήματος. Παράλληλα, στις εγκαταστάσεις της ΕΑΒ συνεχίζεται η εκπαίδευση στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού στη χρήση του συστήματος, διασφαλίζοντας την ομαλή ενσωμάτωσή του στις επιχειρησιακές μονάδες.

Το πρόγραμμα αναμένεται να επιταχυνθεί με την επίσημη ανάθεση σύμβασης από το ΕΛΚΑΚ, εξασφαλίζοντας τον εφοδιασμό του Στόλου με ένα κρίσιμο αμυντικό σύστημα που ενισχύει την αντιαεροπορική προστασία και την ηλεκτρονική άμυνα των ελληνικών φρεγατών. Στη σύμβαση για την παραγωγή του πρώτου συστήματος καλύπτεται και η ανάπτυξη της ναυτικής έκδοσης του συστήματος, σηματοδοτώντας την επίτευξη Επιπέδου Τεχνολογικής Ετοιμότητος (TRL) 8.

Προβλήματα και προοπτικές

Tο σύστημα ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ αντιμετώπισε αρκετά προβλήματα, κυρίως λόγω κρίσιμων ελλείψεων σε χρηματοδότηση και υποστήριξη. Έτσι, παρά την επιτυχία του σε δοκιμές και την αποτελεσματικότητά του σε πραγματικές συνθήκες, η έλλειψη πόρων από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας καθυστέρησε την περαιτέρω ανάπτυξη και εγκατάστασή του στις υπόλοιπες φρεγάτες τύπου MEKO 200. Επιπλέον, υπήρχουν συγκεκριμένα προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν:

• Ηλεκτρομαγνητική Συμβατότητα (EMC): Το σύστημα πρέπει να λειτουργεί χωρίς να δημιουργεί ηλεκτρομαγνητικές διαταραχές σε άλλα συστήματα ή να επηρεάζεται από αυτές. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν επίσημες δηλώσεις ή πληροφορίες για τη διεξαγωγή δοκιμών EMC/EMI του ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ.
• Ασφάλεια για το πλήρωμα: Το σύστημα εκπέμπει ισχυρή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, και πρέπει να πιστοποιηθεί από εγκεκριμένο οργανισμό ότι είναι ασφαλές για το πλήρωμα. Παρόλο που υπάρχουν εθνικοί και διεθνείς κανονισμοί για την έκθεση του ανθρώπου σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία, οι παρεμβολείς εξαιρούνται από αυτούς τους κανονισμούς.
• Αναβάθμιση και εξέλιξη του συστήματος: Η κατασκευή του 2ου anti-drone συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ έχει ξεκινήσει (2025), αλλά απαιτείται περαιτέρω εξέλιξη και αναβάθμιση για να φτάσει στο μέγιστο επίπεδο διαμόρφωσης.
• Πιστοποίηση και επιχειρησιακή χρήση: Το σύστημα πρέπει να περάσει από διάφορα επίπεδα πιστοποίησης και επιχειρησιακής χρήσης για να αποδειχθεί η αποτελεσματικότητά του σε πραγματικές συνθήκες.

Παρά τα προβλήματα, το σύστημα ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ έχει δείξει εξαιρετικές επιδόσεις σε δοκιμές και πραγματικές επιχειρήσεις, και η περαιτέρω ανάπτυξή του θα ενισχύσει σημαντικά την άμυνα των φρεγατών τύπου MEKO 200

.

Ενσωμάτωση στο ισραηλινό BARAK

Τον Ιανουάριο του 2026 ανακοινώθηκε η επιτυχής ενσωμάτωση του συστήματος «Κένταυρος» στο ισραηλινό αντιαεροπορικό σύστημα BARAK-MX, κάτι που αποτελεί σημαντικό τεχνολογικό και επιχειρησιακό ορόσημο για την ελληνική αεράμυνα. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο στενής συνεργασίας μεταξύ της Israel Aerospace Industries (IAI) και της ΕΑΒ και δεν περιορίζεται σε μια απλή τεχνική διασύνδεση, αλλά συνιστά πλήρη επιχειρησιακή ενοποίηση των δύο συστημάτων σε κοινή αρχιτεκτονική διοίκησης και ελέγχου.

Ο Κένταυρος προσθέτει στο BARAK-MX δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου (soft-kill) για την αντιμετώπιση UAV και σμηνών drones και ο συνδυασμός δημιουργεί μια πιο ευέλικτη και οικονομικά αποδοτική διαχείριση απειλών. Παράλληλα, η ενσωμάτωση ενισχύει τη συνολική αρχιτεκτονική της ελληνικής αεράμυνας, προσδίδοντας βάθος, διαλειτουργικότητα και αυξημένη αυτονομία.

ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ ΙΙ

Το σύστημα αποτελεί την εξέλιξη του αρχικού ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ που δοκιμάστηκε με επιτυχία σε πραγματικές επιχειρήσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και εισάγει σημαντικές τεχνολογικές αναβαθμίσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση σύγχρονων ασύμμετρων απειλών. Aναμένεται να δοκιμαστεί σε ασκήσεις εντός του 2026, με στόχο τις πρώτες παραδόσεις μέσα στο 2027, παράλληλα με το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της αεράμυνας και το πρόγραμμα SAFE. Οι αναβαθμίσεις κινούνται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. σημαντική διεύρυνση του εύρους συχνοτήτων που μπορεί να εντοπίζει και να παρεμβάλλει το σύστημα ηλεκτρονικών παρεμβολών (ECM) και υποστήριξης (ESM), που tο μετατρέπει σε ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, ικανό να εντοπίζει και εχθρικά ραντάρ, τηλεπικοινωνίες και εισερχόμενα βλήματα
2. ενίσχυση του εντοπισμού μη επανδρωμένων αεροσκαφών με προσθήκη ηλεκτροπτικού αισθητήρα EO/IR ελληνικής κατασκευής και ενεργητικού ραντάρ υψηλής διακριτικής ικανότητας, ώστε να συμπληρώνεται η υπάρχουσα παθητική ανίχνευση μέσω ESM
3. ενσωμάτωση φθηνού συστήματος φυσικής αναχαίτησης (hard kill) μέσω αναχαιτιστικών drones που αναπτύσσονται σε συνεργασία με ελληνική εταιρεία, τα οποία θα ενεργοποιούνται όταν οι παρεμβολές δεν επαρκούν

Με αυτές τις προσθήκες, το Κένταυρος 2 φιλοδοξεί να λειτουργεί τόσο ως υποσύστημα μέσα σε μεγαλύτερες πλατφόρμες —με πιο χαρακτηριστική περίπτωση την ενσωμάτωσή του στο αντιαεροπορικό/αντιβαλλιστικό σύστημα Barak MX, όπου θα προσφέρει πολλαπλά επίπεδα άμυνας μαζί με βλήματα διαφορετικών βεληνεκών— όσο και αυτόνομα, σε εποχούμενη ή σταθερή διαμόρφωση, καλύπτοντας περιοχές όπως τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και η Θράκη στο πλαίσιο του C4ISR της Ασπίδας του Αχιλλέα. Παράλληλα, αναβαθμίζονται οι δυνατότητες άμυνας των πλοίων του στόλου, τα οποία θα αποκτήσουν επιπλέον επίπεδα προστασίας τόσο μέσω παρεμβολών όσο και μέσω φυσικής αναχαίτησης, χτίζοντας πάνω στην εμπειρία από τις καταρρίψεις ΜΕΑ στην Ερυθρά Θάλασσα από τις φρεγάτες «Ύδρα» και «Ψαρά».

Παράλληλα, η αναπτυξιακή πορεία του συστήματος ενσωματώνει τις τελευταίες τεχνολογικές τάσεις στον τομέα της αεράμυνας, όπως η χρήση αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης (AI) για αυτόνομη υποβοήθηση στη λήψη αποφάσεων και η αντιμετώπιση επιθέσεων κορεσμού από σμήνη drones (swarm logic). Οι αναβαθμίσεις αυτές μετατρέπουν το «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ ΙΙ» σε ένα εξαιρετικά ανθεκτικό και ευέλικτο σύστημα διοίκησης και ελέγχου (resilient C2). Tο νέο σύστημα προβλέπεται να εγκατασταθεί σταδιακά σε όλο τον στόλο επιφανείας, ενώ αντίστοιχες προμήθειες σχεδιάζονται και για Στρατό Ξηράς και Πολεμική Αεροπορία, με στόχο τη θωράκιση κρίσιμων υποδομών.