Καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό των MEKO 200HN
Οι φρεγάτες κλάση MEKO 200 αποτελούν μία ιδιαίτερα επιτυχημένη σχεδίαση, καθώς παράχθηκαν σε 29 σκάφη υπηρετώντας σε 6 διαφορετικές χώρες στον κόσμο. Η ανάπτυξή τους ξεκίνησε στο τέλος της δεκαετίας του '70 και το Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε την προμήθεια 4 φρεγατών του τύπου στις 18 Απριλίου 1988. Η σχετική σύμβαση να υπογράφτηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1989 και η πρώτη παραλαβή έγινε το 1991.
| ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ | |
|---|---|
| Πλήρωμα | 189 |
| Εκτόπισμα | 3.200 |
| Διαστάσεις | 117 x 14,8 x 4,1 μέτρα |
| Ταχύτητα | 31 κόμβοι |
| Αυτονομία | 4.100 ναυτικά μίλια με ταχύτητα 16 κόμβων |
| Πρόωση | δύο αεροστρόβιλοι General Electric LM 2500-30 απόδοσης 60.656 ίππων, δύο ντίζελ MTU 20V956 ΤΒ82 απόδοσης 10.400 ίππων, 2 έλικες |
| Ηλεκτρονικός εξοπλισμός | ραντάρ επιφανείας/αέρας MW08, επιφανείας DA08, ελέγχου πυρός 2 STIR 180, σόναρ τρόπιδας Westinghouse DE1160HM, συρόμενο σόναρ DE1160VDS, ESM/ECM Argo AR700/APECS, σύστημα εκτόξευσης αναλωσίμων Mk36 SRBOC, σύστημα παραπλάνησης τορπιλών Nixie ΑΝ/SLO-25, σύστημα διαχείρισης μάχης STACOS Mod2 |
| Οπλισμός | πυροβόλο Mk45 Mod2A των 127 χιλ./54 διαμετρημάτων, εκτοξευτής Mk48 Mod2 VLS με 16 βλήματα RIM7Μ Sea Sparrow, 2x4 κάνιστρα Mk141 βλημάτων RGM-84 Harpoon, δύο Phalanx Mk15 CIWS των 20 χιλ., δύο τριπλοί τορπιλοσωλήνες Mk32 Mod 5 των 324 χιλ., ένα ελικόπτερο 5-70Β6 Aegean Hawk |
Το 2025 οι φρεγάτες συμπλήρωσαν 34 χρόνια ευδόκιμης υπηρεσίας, με κάθε ΜΕΚΟ να διανύει περίπου 50.000 μίλια ετησίως. Η καταπόνηση σε όλα τα συστήματα είναι έντονη, ειδικά όσο περνούν τα χρόνια, καθώς τα πλοία καλούνται να συμμετάσχουν σε μεγάλης χρονικής διάρκειας συμμαχικές και διεθνείς αποστολές, σε εθνικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες και σε αποστολές επιτήρησης.
Τι περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού;
Το Πολεμικό Ναυτικό προσπαθεί από τη δεκαετία του 2010 να δρομολογήσει την εφαρμογή ενός προγράμματος ΕΜΖ, που θα επιτρέψει στις ΜΕΚΟ να παραμείνουν αξιόμαχες για τα επόμενα 20 χρόνια. Κατά καιρούς -και ανάλογα με τις διατιθέμενες πιστώσεις- τα πακέτα εκσυγχρονισμού που έχουν προταθεί περιλαμβάνουν μία σειρά από ιδιαίτερα αξιόλογες αναβαθμίσεις, όπως:
- Αντικατάσταση των δύο ραντάρ με ένα 4D ραντάρ NS110 τεχνολογίας AESA (Active Electronically Scanned Array), που προσφέρει μέγιστη θεωρητική εμβέλεια 280 χλμ για εναέριους στόχους και 80 χλμ για στόχους επιφανείας, ενώ μπορεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα πάνω από 1000 στόχους
- Αντικατάσταση των δύο ραντάρ διεύθυνσης βολής STIR 180 από το STIR 1.2 ΕΟ Mk2 της ολλανδικής Thales. Η θεωρητική μέγιστη εμβέλεια είναι μικρότερη (120 χλμ σε σύκριση με το τα 200χλμ του STIR 180), όμως είναι νεότερης τεχνολογίας και διαθέτει πλήρες Η/Ο με έγχρωμη κάμερα, κάμερα IR (3-5μm) και αποστασιόμετρο λέιζερ με εμβέλεια 40 χλμ για πλήρη παθητική λειτουργία με δυνατότητα παρακολούθησης στόχων με ταχύτητα 2000 m/s ή 6 mach περίπου
- Αντικατάσταση του συστήματος μάχης STACOS με το TACTICOS που διαθέτουν και οι φρεγάτες κλάσης ΕΛΛΗ, τα περιπολικά HSV-56A και οι Super Vita, επιτυγχάνοντας ομογενοποίηση στην εκπαίδευση. Το σύστημα υποστηρίζει τη διαλειτουργικότητα μέσω του Link-16και επιτρέπει τη συνεργασία με άλλες μονάδες του ΠΝ, της Πολεμικής Αεροπορίας και συμμαχικών δυνάμεων.
- Αναβάθμιση του συστήματος επικοινωνιών από Link 11 σε Link 16 και ενδεχομένως Link 22
- Αναβάθμιση των Phalanx στην έκδοση Block 1B που προσφέρει μικρότερη διασπορά βολίδων, ενώ το σύστημα FLIR βελτιώνει την ικανότητα έρευνας, ιχνηλάτησης και εμπλοκής απειλών ημέρα και νύκτα
- Εξετάζεται και η αντικατάσταση ενός εκ των δύο Phalanx με ένα Οπλικό Σύστημα Κατευθυνόμενων Βλημάτων RAM αυτόνομης καθοδήγησης, σχεδιασμένο για να καταστρέφει βλήματα εναντίον πλοίων (κόστους 30.000.000 ευρώ ανά πλοίο). Εναλλακτικά, εξετάζεται η αντικατάσταση του πρυμναίου Phalanx με το ναυτικό πυροβόλο Sovraponte 76/62, που προσφέρει ρυθμό βολής 120 βλημάτων το λεπτό και μπορεί να λειτουργήσει ως εγγύς άμυνα απέναντι σε εναέριες απειλές, αλλά και ως όπλο επιφανείας εναντίον ταχυπλόων, UAV θαλάσσης, ακόμη και ως μέσο υποστήριξης σε χερσαίες προσβολές από το θαλάσσιο χώρο.
- Αναβάθμιση του ναυτικού πυροβόλου Mk45 των 127 χιλ στην διαμόρφωση Mod 2 ή Mod 4 που επιτρέπει την προσβολή στόχων σε αποστάσεις 37 χιλιομέτρων. Βελτιώνεται επίσης η ακρίβεια, ενώ επιτρέπει την χρήση πυρομαχικών εκτεταμένους βεληνεκούς (LRLAP) έως τα 75 χιλιόμετρα
- Εγκατάσταση δύο πυροβόλων μικρότερου διαμετρήματος Mk38 Mod 2 των 25 χιλ, που διαθέτουν κονσόλα τηλεχειριζόμενης λειτουργίας και προσφέρουν βεληνεκές 2 χιλιομέτρων με ρυθμό βολής 180 βλήματα το λεπτό
- Προμήθεια των αναβαθμισμένων πυραύλων ESSM Block II που μπορούν να εγκατασταθούν σε διπλά κάνιστρα στους εκτοξευτές Mk48, ανεβάζοντας το φορτίο κάθε πλοίου στους 32 πυραύλους
- Εξετάζεται η αντικατάσταση των AGM-84A Harpoon μελλοντικά, ως ξεχωριστό πρόγραμμα, με επικρατέστερους υποψήφιους τον Naval Strike Missile (NSM) της Kongsberg, τον RBS-15 Mk3+ της Saab και τον Exocet MM40 Block 3c της MBDA
- Το σόναρ κοίτους Raytheon DE1160HM (SQS-56) αναμένεται απλά να συντηρηθεί, όμως κατά άλλες πληροφορίες εξετάζεται και η αντικατάστασή του με διάταξη μεταβλητού βάθους
- Το σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ) και το πρόσφατα τοποθετημένο ESM της Saab θα ενισχύσουν την ικανότητα αντιμετώπισης ηλεκτρονικών απειλών, όπως εχθρικά ραντάρ και συστήματα καθοδήγησης πυραύλων
Οι παλινωδίες του προγράμματος εκσυγχρονισμού
Το Πολεμικό Ναυτικό αρχίζει να σχεδιάζει τον εκσυγχρονισμό των πλοίων, όταν η τελευταία ΜΕΚΟ200ΗΝ κλείνει την πρώτη δεκαετία της σε υπηρεσία, αλλά η ΥΔΡΑ κοντεύει ήδη τα 20 χρόνια. Η οικονομική κρίση παγώνει επ’ αόριστο τις αμυντικές δαπάνες και το πρόγραμμα καρκινοβατεί.
Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού ανακινείται, έτσι ώστε το Πολεμικό Ναυτικό να επιχειρεί μελλοντικά με 4 εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ και 7 εκσυγχρονισμένες S, διατηρώντας μία στοιχειώδη ισορροπία στο Αιγαίο. Τελικά επιλέγεται ο εκσυγχρονισμός των Ρ-3Β, ένα σκάνδαλο τεραστίων διαστάσεων που μετά από μία δεκαετία δεν έχει αποδώσει ούτε ένα αεροσκάφος!
Το 2018 ανακοινώνεται η "άμεση" έναρξη του προγράμματος και τον Μάιο του 2019 η σκοπιμότητά του εγκρίνεται από το ΣΑΓΕ, μαζί με τον τρόπο διεξαγωγής του με τη διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου. Το ποσό έχει μειωθεί στα 100.000.000 ευρώ, που μετά από έντονες πιέσεις σκαρφαλώνει αρχικά στα 120 εκατομμύρια και τελικά στα 150 – 160 εκατομμύρια ευρώ.
Οι περισσότερες εταιρείες δηλώνουν αδυναμία και ξεκινούν σενάρια εκσυγχρονισμού λιγότερων πλοίων. Η σουηδική SAAB προσφέρει ένα πακέτο αναβάθμισης κόστους 160.000.000 ευρώ, το οποίο όμως δεν περιλαμβάνει τις εργασίες αλλά μόνο την παροχή των απαιτούμενων συστημάτων.
Το πρόγραμμα εγκρίνεται από το ΑΝΣ και μία εβδομάδα αργότερα εγκρίνεται από το ΣΑΓΕ (ξανά), με τον προϋπολογισμό να εχει αυξηθεί στα 400.000.000 ευρώ.
Στις 27 Σεπτεμβρίου 2022, το ΑΝΣ εγκρίνει την τεχνική περιγραφή του προγράμματος και στις 25 Νοεμβρίου 2022 την επιχειρησιακή αναγκαιότητα – σκοπιμότητα της ενεργοποίησής του.
Στις 21 Δεκεμβρίου 2022 το ΣΑΓΕ εγκρίνει (ξανά) την ενεργοποίηση του προγράμματος με νέο εκτιμώμενο κόστος έως 605.000.000 ευρώ. Το 2023 καθορίζεται ως έτος έναρξης και η χρονική διάρκεια εκτιμάται σε έως επτά έτη. Ο ανταγωνιστικός διάλογος γίνεται με:
- την κοινοπραξία της γερμανικής TKMS με την Thales Netherlands, με το κόστος να ανέρχεται σε 500.000.000 ευρώ και αργότερα να ανεβαίνει στα 700 εκατομμύρια
- την αμερικανική Lockheed Martin, με το κόστος να ανέρχεται σε 1 δις ευρώ
- την βρετανική Babcock, με το κόστος να ανεβαίνει στα 1,3 δις ευρώ
- την γαλλική NavalGroup, που όμως συνδέει το πρόγραμμα με την πρόσκτηση των κορβετών GoWind (που δεν προχώρησε)
Εγκρίνεται (ξανά) η αναβάθμιση των φρεγατών ύψους περίπου 600.000.000 ευρώ, ενώ επιπλέον 120 – 125 εκατομμύρια ευρώ θα δίνονταν ξεχωριστά για τον εκσυγχρονισμό των οπλικών συστημάτων (πυροβόλο και Phalanx). Η κοινοπραξία ΤΚΜS – Thales Netherlands τοποθετεί το τελικό κόστος στα 650 εκατομμύρια ευρώ, όμως η ελληνική χρηματοδότηση -κατά πληροφορίες- σταματά στα 550 εκατομμύρια. Μετά από διαπραγματεύσεις το κόστος αναπροσαρμόζεται στα 605 εκατομμύρια ευρώ.
Το ΚΥΣΕΑ εγκρίνει «κομμένο» ΕΜΖ των 4 φρεγατών Μεκο 200 Ύδρα προς 290.000.000 ευρώ και επιλέγεται (;) ο εκσυγχρονισμός στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας, σε συνεργασία με την εταιρεία Thales Νetherlands. Αργότερα ανακοινώνεται ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν στα Ναυπηγεία Σκαραμανγκά και δεν περιλαμβάνονται αλλαγές σε όπλα και μηχανές, ενώ το πρόγραμμα θα ξεκινήσει το 2028 και θα ολοκληρωθεί το 2030.
Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού
Οι κύριες συμβάσεις που ετοιμάζονται σήμερα αφορούν στις εταιρείες:
- Thales Nederland – Προμηθεύει το CMS TACTICOS II (25.000.000 ευρώ ανά πλοίο), κύριο ραντάρ NS-110 AESA (10.000.000 ευρώ ανά πλοίο), σύστημα ελέγχου πυρός STIR 1.2 EO Mk2, καθώς επίσης αισθητήρες, επικοινωνίες και άλλα υποσυστήματα με στόχο οι φρεγάτες να αποκτήσουν πραγματικές δυνατότητες δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων με διασύνδεση και ανταλλαγή τακτικής εικόνας (Link-16/Link-22)
- SSMART – H ελληνική εταιρεία αναλαμβάνει την εγκατάσταση, διασύνδεση, καλωδιώσεις, πρωτόκολλα δοκιμών και πιστοποίηση ως φορέας ολοκλήρωσης
- Ναυπηγεία Σκαραμαγκά – Που θα αναλάβουν τις ναυπηγικές και μηχανολογικές εργασίες, όπως δεξαμενισμός, αποξήλωση παλαιών υποδομών, μεταλλικές/δομικές παρεμβάσεις, εγκατάσταση νέων βάσεων/ιστών/δικτύων ισχύος και data, καθώς και ό,τι αφορά την πλατφόρμα (μηχανές, βοηθητικά, υποδομές, IPMS).
- BAE Systems – Για την αναβάθμιση των τεσσάρων κυρίων πυροβόλων Mk. 45 Mod. 2 κόστους 37.000.000 ευρώ. Στα πυροβόλα θα εφαρμοστεί η αναβάθμιση CCS (Common Control System: κοινό σύστημα ελέγχου) και το πρόγραμμα τυπικής συντήρησης – επισκευής (SMR: Standard Maintenance Repair) και με την ολοκλήρωση των εργασιών θα μπορούν να αξιοποιούν όλα τα σύγχρονης τεχνολογίας πυρομαχικά ακριβείας, συμπεριλαμβανομένου και του πολυηχητικού Hypervelocity Projectile (HVP)
- Αναβάθμιση των συστημάτων επικοινωνιών προϋπολογισμού 9.9800.000 ευρώ
Σε δεύτερο χρόνο αναμένεται να συναφθεί σύμβαση με την Raytheon για την προμήθεια νέων αντιαεροπορικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς ESSM Block II , η αντικατάσταση του υφιστάμενου συστήματος ανθυποβρυχιακού πολέμου με το M660 HMS της GeoSpectrum και προμήθεια του Sovraponte 76/62 με την τοποθέτησή του στο πρυμναίο τμήμα, στη θέση που σήμερα βρίσκεται το δεύτερο Phalanx.
Oι τέσσερις φρεγάτες αναμένεται να παραδοθούν τη διετία 2028 - 2030.
Το άρθρο συνεχίζεται...
