Πρόγραμμα εκσυγχρονισμού MEKO 200HN

Οι φρεγάτες κλάση MEKO 200 αποτελούν μία ιδιαίτερα επιτυχημένη σχεδίαση, καθώς παράχθηκαν σε 29 σκάφη υπηρετώντας σε 6 διαφορετικές χώρες στον κόσμο. Η ανάπτυξή τους ξεκίνησε στο τέλος της δεκαετίας του '70 και το Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε την προμήθεια 4 φρεγατών του τύπου στις 18 Απριλίου 1988. Η σχετική σύμβαση να υπογράφτηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1989 και η πρώτη παραλαβή έγινε το 1991.

Το 2025 οι φρεγάτες συμπλήρωσαν 34 χρόνια ευδόκιμης υπηρεσίας, με κάθε ΜΕΚΟ να διανύει περίπου 50.000 μίλια ετησίως. Η καταπόνηση σε όλα τα συστήματα είναι έντονη, ειδικά όσο περνούν τα χρόνια, καθώς τα πλοία καλούνται να συμμετάσχουν σε μεγάλης χρονικής διάρκειας συμμαχικές και διεθνείς αποστολές, σε εθνικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες και σε αποστολές επιτήρησης. Το 2026 ξεκίνησαν οι ανακοινώσεις και υπογραφές μία σειράς συμβάσεων για τον εκσυγχρονισμό των πλοίων:

• Αντικατάσταση του ραντάρ μικρής-μέσης εμβέλειας MW.08 με ένα 4D ραντάρ NS110 τεχνολογίας AESA (Active Electronically Scanned Array), που προσφέρει μέγιστη θεωρητική εμβέλεια 280 χλμ για εναέριους στόχους και 80 χλμ για στόχους επιφανείας, ενώ μπορεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα πάνω από 1000 στόχους.
• Αντικατάσταση των δύο ραντάρ διεύθυνσης βολής STIR 180 από το STIR 1.2 ΕΟ Mk2 της ολλανδικής Thales. Η θεωρητική μέγιστη εμβέλεια είναι μικρότερη (120 χλμ σε σύκριση με το τα 200χλμ του STIR 180), όμως είναι νεότερης τεχνολογίας και διαθέτει πλήρες Η/Ο με έγχρωμη κάμερα, κάμερα IR (3-5μm) και αποστασιόμετρο λέιζερ με εμβέλεια 40 χλμ για πλήρη παθητική λειτουργία με δυνατότητα παρακολούθησης στόχων με ταχύτητα 2000 m/s ή 6 mach περίπου
• Αντικατάσταση του συστήματος μάχης STACOS με το TACTICOS που διαθέτουν οι φρεγάτες κλάσης ΕΛΛΗ, τα περιπολικά HSV-56A και οι Super Vita, επιτυγχάνοντας ομογενοποίηση στην εκπαίδευση. Το σύστημα υποστηρίζει τη διαλειτουργικότητα μέσω του Link-16 και επιτρέπει τη συνεργασία με άλλες μονάδες του ΠΝ, της Πολεμικής Αεροπορίας και συμμαχικών δυνάμεων. Το σύστημα χρησιμοποιεί «έξυπνο αυτοματισμό» για να προβλέψει το λογικό επόμενο βήμα του χειριστή και μειώνει το φόρτο εργασίας
• Αναβάθμιση του συστήματος επικοινωνιών από Link 11 σε Link 16 και ενδεχομένως Link 22
• Εγκατάσταση τουο συστήματος ηλεκτρονικού πολέμου ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ της ΕΑΒ, που μαζί με το ESM SME-150 της SAAB θα ενισχύσουν την ικανότητα αντιμετώπισης ηλεκτρονικών απειλών, όπως εχθρικά ραντάρ και συστήματα καθοδήγησης πυραύλων. Το σουηδικό σύστημα ενσωματώνεται στο νέο CMS των πλοίων.

Το πρόγραμμα αναβάθμισης περιλαμβάνει τις παρακάτω συμβάσεις προμήθειας:

• Thales Nederland – Προμηθεύει το CMS TACTICOS II, κύριο ραντάρ NS-110 AESA, σύστημα ελέγχου πυρός STIR 1.2 EO Mk2, καθώς επίσης αισθητήρες, επικοινωνίες και άλλα υποσυστήματα με στόχο οι φρεγάτες να αποκτήσουν πραγματικές δυνατότητες δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων με διασύνδεση και ανταλλαγή τακτικής εικόνας (Link-16/Link-22) με κόστος 248.665.400 ευρώ
• SSMART – H ελληνική εταιρεία αναλαμβάνει την εγκατάσταση, διασύνδεση, καλωδιώσεις, πρωτόκολλα δοκιμών και πιστοποίηση ως φορέας ολοκλήρωσης με κόστος 11.548.700 ευρώ
• Ναυπηγεία Σκαραμαγκά – Που θα αναλάβουν τις ναυπηγικές και μηχανολογικές εργασίες, όπως δεξαμενισμός, αποξήλωση παλαιών υποδομών, μεταλλικές/δομικές παρεμβάσεις, εγκατάσταση νέων βάσεων/ιστών/δικτύων ισχύος και data, καθώς και ό,τι αφορά την πλατφόρμα (μηχανές, βοηθητικά, υποδομές, IPMS).
• Αναβάθμιση των συστημάτων επικοινωνιών προϋπολογισμού 9.800.000 ευρώ

Οι παλινωδίες του προγράμματος εκσυγχρονισμού

Το Πολεμικό Ναυτικό προσπαθoύσε από τη δεκαετία του 2010 να δρομολογήσει την εφαρμογή ενός προγράμματος ΕΜΖ, που θα επιτρέψει στις ΜΕΚΟ να παραμείνουν αξιόμαχες για τα επόμενα 20 χρόνια. Κατά καιρούς -και ανάλογα με τις διατιθέμενες πιστώσεις- τα πακέτα εκσυγχρονισμού που προτάθηκαν περιλάμβνανα μία σειρά από ιδιαίτερα αξιόλογες αναβαθμίσεις.

Το πρόγραμμα αναμένεται να συμπληρωθεί με κάποιες από τις παρακάτω εργασίες:

• Αναβάθμιση των Phalanx στην έκδοση Block 1B που προσφέρει μικρότερη διασπορά βολίδων, ενώ το σύστημα FLIR βελτιώνει την ικανότητα έρευνας, ιχνηλάτησης και εμπλοκής απειλών ημέρα και νύκτα
• Αντικατάσταση ενός εκ των δύο Phalanx με ένα Οπλικό Σύστημα Κατευθυνόμενων Βλημάτων RAM αυτόνομης καθοδήγησης, σχεδιασμένο για να καταστρέφει βλήματα εναντίον πλοίων (κόστους 30.000.000 ευρώ ανά πλοίο). Εναλλακτικά, αντικατάσταση του πρυμναίου Phalanx με το ναυτικό πυροβόλο Sovraponte 76/62, που προσφέρει ρυθμό βολής 120 βλημάτων το λεπτό και μπορεί να λειτουργήσει ως εγγύς άμυνα απέναντι σε εναέριες απειλές, αλλά και ως όπλο επιφανείας εναντίον ταχυπλόων, UAV θαλάσσης, ακόμη και ως μέσο υποστήριξης σε χερσαίες προσβολές από το θαλάσσιο χώρο. Υποστηρίζει όλα τα πυρομαχικά του Super Rapid, ενώ παρέχει και τη δυνατότητα βολής των πυρομαχικών DART του συστήματος STRALES.
• Αναβάθμιση του ναυτικού πυροβόλου Mk45 των 127 χιλ στην διαμόρφωση Mod 2 CCS ή Mod 4 που επιτρέπει την προσβολή στόχων σε αποστάσεις 37 χιλιομέτρων. Το πρότυπο Mod 2 CCS είναι μια αναβάθμιση μικρού σχετικά κόστους που απαλοίφει τα προβλήματα υποστήριξης παλαιών υποσυστημάτων και παράλληλα ψηφιοποιεί τη λειτουργία του πυροβόλου, αναβαθμίζοντας τις επιδόσεις του κοντά στο πρότυπο Mod 4 χωρίς τη νέα μακρύτερη κ άννη των 62 διαμετρημάτων. Βελτιώνεται επίσης η ακρίβεια, ενώ επιτρέπει την χρήση πυρομαχικών εκτεταμένους βεληνεκούς (LRLAP) έως τα 75 χιλιόμετρα
• Εγκατάσταση δύο πυροβόλων μικρότερου διαμετρήματος Mk38 Mod 2 των 25 χιλ, που διαθέτουν κονσόλα τηλεχειριζόμενης λειτουργίας και προσφέρουν βεληνεκές 2 χιλιομέτρων με ρυθμό βολής 180 βλήματα το λεπτό
• Προμήθεια των αναβαθμισμένων πυραύλων ESSM Block II που μπορούν να εγκατασταθούν σε διπλά κάνιστρα στους εκτοξευτές Mk48, ανεβάζοντας το φορτίο κάθε πλοίου στους 32 πυραύλους. Η κύρια διαφορά είναι ο ενεργός ερευνητής του RIM-162 ESSM Block 2 που επιτρέπει την αυτόνομη πρόσκτηση στόχου χωρίς να χρειάζεται καταύγαση από το πλοίο φορέα μετά την εκτόξευση και ως εκ τούτου την αντιμετώπιση συνθηκών κορεσμού
• Αντικατάσταση των AGM-84A Harpoon, με επικρατέστερους υποψήφιους τον Naval Strike Missile (NSM) της Kongsberg, τον RBS-15 Mk3+ της Saab και τον Exocet MM40 Block 3c της MBDA
• Για την αντικατάσταση ή αναβάθμιση του σόναρ κοίτους Raytheon DE-1160HM/VDS (εξαγωγική έκδοση του SQS-56) οι πληροφορίες αναφέρουν ότι αναμένεται η προμήθεια σόναρ τρόπιδας (HMS: Hull Mounted Sonar) τύπου M660, που κατασκευάζει η GEOSPECTRUM TECHNOLOGIES INC. (καναδική θυγατρική της Elbit Systems), αλλά και η αναβάθμιση των σόναρ μεταβλητού βάθους (VDS: Variable Depth Sonar) με την αντικατάσταση των εγκατεστημένων στο εσωτερικό του πλοίου ηλεκτρονικών μονάδων επεξεργασίας σήματος, των ηλεκτρονικών συστημάτων του ποντιζόμενου σόναρ, και των στοιχείων του μορφοτροπέα. Ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 24 εκατ. ευρώ που θα εξοφληθεί σε διάστημα πέντε ετών (7 εκατ. ευρώ το πρώτο έτος, 5 εκατ. ευρώ το δεύτερο και τρίτο έτος, 4 εκατ. ευρώ το τέταρτο έτος και 3 εκατ. ευρώ το τελευταίο έτος).