Τα Φάντομ που δεν πέταξαν ποτέ 1974

[Togo2]

Τα Mirage III της Αργεντινής μπορούσαν να καταρρίψουν άνετα σε κλειστή αερομαχία τα αγγλικά Sea Harrier στο Πόλεμο των Φώκλαντς. Είχαν εμβέλεια μάχης 1200 χλμ. Τα νησιά απέχουν 800 χλμ απο την Αργεντινή. Δεν μπορουσαν να ανεφοδιαστουν στον αέρα.
Τα Mirage III έχουν εμβέλεια μάχης 1200 χλμ όταν πετάνε με οικονομική ταχύτητα και συγκεκριμένο προφίλ πτήσης.
Οταν πετουν lo-hi-lo με ελιγμους μάχης, afterburner, αναζήτηση στόχου τα καύσιμα μειώνονται δραματικά! Μόλις που έφταναν στα νησιά και επέστρεφαν αμέσως! 
Μάλιστα η Χιλή προειδοποιούσε τους Αγγλους όταν τα ρανταρ της εντόπιζαν Mirage III της Αργεντινής να απογειώνονται απο το αεροδρόμιό τους και έπεφταν σε ενέδρα στο τέλος της διαδρομής ανίκανα να πολεμήσουν!

To Φάντομ με 3 εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου, 4 πυραύλους αυτοάμυνας AIM-9 και 12 βόμβες Mark 82 έχει θεωρητικά εμβέλεια μάχης 700-800 χλμ. Τόσο είναι η απόσταση Καστέλι-Κερύνεια! Άρα μιλάμε για αποστολή αυτοκτονίας! Ακόμα και άν τα κατάφερναν να φτάσουν το νησί και δεν έπεφταν σε ενέδρα δεν θα μπορούσαν να πολεμήσουν τουρκικά F-100 που είχαν αεροπορικη υπεροχή πάνω απο τη Κύπρο! 
Καλώς δεν απογειώθηκαν στον Αττίλα!

[Togo2]

1/2  Τουρκική αεροπορική υπεροχή
Η Τουρκική Αεροπορία το 1974 διέθετε τα παρακάτω μαχητικά:

110 F-100C/D/F Super Sabre            Κύριο μαχητικό-βομβαρδιστικό, εγγύς υποστήριξη, κρούση
 33  F-104G Starfighter                    Αναχαίτιση/αεροπορική υπεροχή, συνοδεία, κρούση
 50 F-5A/B Freedom Fighter             Ελαφρύ μαχητικό, αναχαίτιση και κρούση
 10 RF-5A                                        Τακτική αναγνώριση
 30 F-102A Delta Dagger                   Αναχαίτιση παντός καιρού

Διέθετε ελάχιστα F-84F Thunderstreak που ήταν υπό καθεστώς απόσυρσης και πάρα πολλά RF-84F Thunderflash που χρησιμοποιούνταν μονο για αναγνώριση. Το αεροδρόμιο της Αττάλειας είναι 311 χλμ απόσταση απο τη Κύπρο και τα τουρκικά F-100 με δύο βόμβες των 750 lb μπορούσαν να μείνουν πάνω απο το νησί 15 λεπτά. Η αποστολή κρούσης είχε διάρκεια συνολικα 50-55 λεπτά.

Η Πολεμική Αεροπορία το 1974 διέθετε:

164 F-84F Thunderstreak                Δίωξη/Βομβαρδισμός, κρούση
 53 F-104G Starfighter                    Δίωξη/Βομβαρδισμός, κρούση, αναχαίτιση
 24 F-102A Delta Dagger                 Αναχαίτιση παντός καιρού
 54 F-5A/B Freedom Fighter           Ημερήσια αναχαίτιση και αεράμυνα
 16 RF-5A                                       Τακτική αναγνώριση
 16 F-4E Phantom II                        Πολλαπλών ρόλων 

Το κύριο μαχητικό ήταν το F-84F αλλά ήταν σε καθεστώς απόσυρσης απο 36 Phantom. Μόνο τα 18 είχαν παραληφθεί και δεν ήταν σε καθεστώς επιχειρησιακής ετοιμότητας 

[Togo2]

2/2  Τουρκική αεροπορική υπεροχή
Το μόνο ελληνικό μαχητικό που θα μπορούσε να βομβαρδίσει τις δυνάμεις του Αττίλα και να επιστρέψει στο Καστέλι είναι το Phantom. Με τυπικό φορτίο 2 Sidewinder, 3 εξωτερικές δεξαμενές και 12 Mark-82 βόμβες μπορούσε να μείνει 10 λεπτά πάνω απο το νησί, να ρίξει τις βόμβες και να επιστρέψει αμέσως πίσω. Μιλάμε για 4-8 F-4E Phantom και τα υπόλοιπα ίσως σε περιπολία κοντά στη Ρόδο για κάλυψη..

Απο τους αριθμούς φαίνεται ξεκάθαρο ποσοτικό πλεονέκτημα της Τουρκικής Αεροπορίας. Τα ελληνικά μαχητικά μόλις και μετά βίας μπορούσαν να υπερασπιστουν το Αιγαίο! Αν χάνονταν τα ελληνικά Phantom τότε η Τουρκική Αεροπορία θα είχε και ποιοτικό πλεονέκτημα. Είναι βέβαίο ότι θα έκανε εισβολή σε νησιά του Αιγαίου!

Υποοθέτουμε ότι τα Phantom βομβάρδιζαν τις τουρκικές δυνάμεις και η προέλαση των Τούρκων καθυστερούσε.
Θα μπορούσαν οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις να οργανώσουν αντεπίθεση;
Θα μπορούσαν να καταρριφθούν τα τουρκικά F-100 που σφυροκοπούσαν απο τον κυπριακό εναέριο χώρο; 
Θα μπορούσε να σταματήσει η μεταφορά ενισχύσεων (C-130, C-160, UH-1H, C-47) απο την Τουρκία στη Κύπρο;

 

[gdimitr]

2/2  Τουρκική αεροπορική υπεροχή
Το μόνο ελληνικό μαχητικό που θα μπορούσε να βομβαρδίσει τις δυνάμεις του Αττίλα και να επιστρέψει στο Καστέλι είναι το Phantom. Με τυπικό φορτίο 2 Sidewinder, 3 εξωτερικές δεξαμενές και 12 Mark-82 βόμβες μπορούσε να μείνει 10 λεπτά πάνω απο το νησί, να ρίξει τις βόμβες και να επιστρέψει αμέσως πίσω. Μιλάμε για 4-8 F-4E Phantom και τα υπόλοιπα ίσως σε περιπολία κοντά στη Ρόδο για κάλυψη..

Απο τους αριθμούς φαίνεται ξεκάθαρο ποσοτικό πλεονέκτημα της Τουρκικής Αεροπορίας. Τα ελληνικά μαχητικά μόλις και μετά βίας μπορούσαν να υπερασπιστουν το Αιγαίο! Αν χάνονταν τα ελληνικά Phantom τότε η Τουρκική Αεροπορία θα είχε και ποιοτικό πλεονέκτημα. Είναι βέβαίο ότι θα έκανε εισβολή σε νησιά του Αιγαίου!

Υποοθέτουμε ότι τα Phantom βομβάρδιζαν τις τουρκικές δυνάμεις και η προέλαση των Τούρκων καθυστερούσε.
Θα μπορούσαν οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις να οργανώσουν αντεπίθεση;
Θα μπορούσαν να καταρριφθούν τα τουρκικά F-100 που σφυροκοπούσαν απο τον κυπριακό εναέριο χώρο; 
Θα μπορούσε να σταματήσει η μεταφορά ενισχύσεων (C-130, C-160, UH-1H, C-47) απο την Τουρκία στη Κύπρο;

 

 

ένα σημείο αρκούσε μόνο να βομβαρδίσουν: To προγεφύρωμα
 

[Togo2]

Θεωρητικά άν τα ελληνικά Phantom βομβάρδιζαν το προγεφύρωμα στο Πενταμίλι στις 20 Ιουλίου οι Ελληνοκυπρακές δυνάμεις θα μπορούσαν να οργανώσουν αντεπίθεση για να το εξαλείψουν.
Εκείνη τη μέρα είχαν αποβιβαστεί στις 7:15 πμ περίπου 3000 Τούρκοι στην ακτή και το προγεφύρωμα ήταν ακόμα αδύναμο. Η απόβαση δυνάμεων συνεχίστηκε μέχρι τις 13:00 
Τα 15 άρματα Μ-47 ήταν ακόμα στο αρματαγωγό Ertugrul στη θάλασσα γιατί λόγω μεγέθους δεν μπορούσε να προσεγγίσει τη παραλία! 
Το 251 Τάγμα με άρματα Τ-34 είχε προσπαθήσει να αντεπιτεθεί χωρίς αεροπορική υποστήριξη. Ανάλογες επιθέσεις έγιναν αργότερα απο δυτικά και ανατολικά χωρίς επιτυχία 
Στις 22 Ιουλίου οι Τούρκοι συνέχισαν να φέρνουν ενισχύσεις με άρματα και μηχανοκίνητο πεζικό οπότε ξεκίνησε η επίθεση στη Κυρήνεια. 

Αν τα Phantom έπερναν άμεσα διαταγή να απογειωθούν απο το Καστέλι στις 7:00 - 7:30 πμ και πετούσαν με οικονομικό προφίλ πτήσης θα έφταναν στη Κυρήνεια μετά απο 55 λεπτά όπου η απόβαση ήταν ακόμα στο αρχικό στάδιο εξέλιξης
Οι Ελληνοκύπριοι άρχισαν να αμύνονται στις 9:45 και στις 10:10 επιτέθηκε το 251 Τάγμα με τα Τ-34
Θα μπορούσαν να βομβαρδίσουν 20 ΤΟΜΠ Μ-113, 12 ρυμουλκούμενα πυροβόλα Μ-101 των 105 χιλ, τους 3000 Τούρκους στην ακτή. 
Ο κύριος στόχος όμως που θα άλλαζε σίγουρα την εξέλιξη της επιχείρησης ήταν το αρματαγωγό με τα Μ-47 και τα αποβατικά με εφόδια στη θάλασσα!
Ετσι θα σταματούσε η τροφοδοσία του προγεφυρώματος που δεν ήταν έτσι κι αλλιως οργανωμένο ακόμα
 

[Togo2]

(συνέχεια)

Πρακτικά η Τουρκική Αεροπορία είχε πάρει μέτρα για πιθανή ελληνική αεροπορική επέμβαση στις 20 Ιουλίου.
Ειχε μεταφέρει στα δυτικά το σύνολο του στόλου της για πιθανό ελληνοτουρικό πόλεμο! 
Τουρκικά αναγνωριστικά μαχητικά επιχειρούσαν ήδη απο τις 4:49 πμ εκείνη τη μέρα και λίγα λεπτά αργότερα ξεκίνησαν οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί στη Κύπρο.
Με άλλα λόγια η Τουρκία δεν θα αιφνιδιαζόταν απο τη πτήση των ελληνικών Phantom και είχε πάρει τα μέτρα της για την κατάρριψή τους.
Αντιθέτως η Εθνική Φρουρά πιάστηκε στον ύπνο και η ΕΛΔΥΚ έκανε επιθετικές επιχειρήσεις σε άλλα μέτωπα

Ο πατέρας μου πολέμησε στη Κύπρο ως Δεκανέας Πυροβολικού και μου περιέγραψε τον απόλυτο πανικό και ψυχρολουσία που επικρατούσε. 
Οι Κύπριοι πετούσαν τον οπλισμό τους και έτρεχαν να φυγουν όπως όπως. Δεν ήταν και οι "Μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν" δηλαδή..
Οι Τούρκοι είχαν καταφέρει να κάμψουν το φρόνημα των Κύπριων για αντίσταση.. Περίμεναν απο τη Σοβιετική Ένωση να μεσολαβήσει!!
Τα περισσότερα όπλα ήταν εποχής 2ου Παγκοσμίου πολέμου χωρίς συντήρηση και επαρκή πυρομαχικά..
Επίσης οι Τούρκοι είχαν εγκαταστήσει ένα πολύ καλό δίκτυο κατασκοπείας στο νησί και ήξεραν τα πάντα!
Συγκεκριμένα μου είπαν ιστορία με Τούρκο καφετζή-κατάσκοπο έξω απο στρατιωτική βάση που κατέγραφε αναλυτικά τις κινήσεις των ελληνοκυπριακών δυνάμεων με ονόματα, ώρες, ποσότητες υλικών, προορισμό μετά απο "καλαμπουρτζίδικη συζήτηση" που έπιανε με θαμώνες..  
 

[Togo2]

Το 1964 η Κύπρος βρισκόταν σε εξαιρετικά ευαίσθητη θέση. Ελλάδα και Τουρκία ήταν μέλη του NATO ενώ η Βρετανία διατηρούσε βάσεις στο νησί. Ο Μακάριος προσπαθούσε να δημιουργήσει στρατηγική αυτονομία της Κύπρου.  
Δεν ήθελε να εξαρτάται από την Ελλάδα, την Τουρκία ή το NATO.
Ταυτόχρονα αξιοποιούσε την υποστήριξη του Νάσερ και της Σοβιετικής Ένωσης.
Αυτό ανησυχούσε ιδιαίτερα την Ουάσιγκτον, επειδή υπήρχε ο φόβος ότι η Κύπρος θα γινόταν χώρος σοβιετικής διείσδυσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε αμερικανική εκτίμηση του Αυγούστου 1964 αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η κατάσταση είχε φτάσει στο σημείο όπου η σοβιετική εμπλοκή μπορούσε να μετατρέψει την κυπριακή κρίση σε αντιπαράθεση των δύο μπλοκ!

Η κυπριακή κυβέρνηση του Μακαρίου άρχισε να προμηθεύεται σοβιετικό στρατιωτικό υλικό μέσω της Αιγύπτου του Νάσερ (UAR).
Αμερικανικές αναφορές ήδη από τον Μάιο του 1964 θεωρούσαν την UAR βασική πηγή εξοπλισμού της Κύπρου με σοβιετική χρηματοδότηση.
Τον Σεπτέμβριο του 1964 μετά την επίσκεψη στη Μόσχα του Σπύρου Κυπριανού και του Ανδρέα Αραούζου η Κύπρος παρήγγειλε μέσω Αιγύπτου 18 εκτοξευτές αντιαεροπορικών πυραύλων S-75 Dvina. 
Οι 300 Ελληνοκύπριοι χειριστές που ήταν ήδη εκπαιδευμένοι σε εξοπλισμό του ΝΑΤΟ θα εκπαιδεύονταν σε κέντρο εκπαίδευσης S-75 Dvina στην Αίγυπτο
Η εκπαίδευση άρχισε το φθινόπωρο του 1965 και συνεχίστηκε μέχρι το καλοκαίρι/φθινόπωρο του 1966.

Τον Μάιο του 1965 η CIA φωτογράφισε στον Κόρνο στοιχεία απο το S-75 Dvina αλλά όχι πυραύλους.
Υπάρχει αμερικανικό έγγραφο του 1965 που δείχνει πόσο ανησυχούσαν οι ΗΠΑ: ζητούσαν από την ελληνική κυβέρνηση συγκεκριμένες πληροφορίες για τους πυραύλους, ποιοι εκπαιδεύονταν και πού, και ποιός εξοπλισμός πυραύλων είχε φτάσει στην Κύπρο.

[Togo2]

Οι Αμερικάνοι δεν ήθελαν τους σοβιετικούς πυραύλους στη Κύπρο γιατί φοβούνταν ότι το νησί θα γίνει σοβιετικό προγεφύρωμα στη Μεσόγειο.
Δεν ήθελαν να έχουν μιά δεύτερη Κούβα στο ευρωπαίκό θέατρο επιχειρήσεων 
Η Τουρκία φοβόταν ότι ο Μακάριος εξόπλιζε την Κυπριακή Δημοκρατία με σκοπό να επιβάλει στρατιωτικά τη θέλησή του στους Τουρκοκυπρίους και οι σοβιετικοί πύραυλοι θα έκαναν την κατάσταση ακόμη πιο επικίνδυνη.
Με άλλα λόγια η Τουρκία ήταν στριμωγμένη στο τοίχο και ήταν αναγκασμένη να επιτεθεί στο νησί.
Οι σοβιετικοί Dvina ήταν κορυφαίο όπλο εκείνη την εποχή και άλλαζαν σημαντικά την ισορροπία δυνάμεων Ελλάδας–Τουρκίας
Οι Ελληνες χειριστές των Dvina ήταν εκπαιδευμένοι στο ΝΑΤΟ οπότε υπήρχε κίνδυνος διαρροής ευαίσθητων πληροφοριών για τα δυτικά αντιαεροπορικά και τις διαδικασίες αναχαίτησης στη σοβιετική πλευρά.

Παραδόξως οι Αμερικάνοι δεν θεωρούσαν οτι οι Dvina είχαν να προσφέρουν κάτι απο στρατιωτικής άποψης στην άμυνα της Κύπρου.
Ο Dean Rusk εξήγησε στον Κύπριο υπουργό Εξωτερικών Σπύρο Κυπριανού ότι η αξία των πυραύλων ήταν σχετικά μικρή γιατί ένα σύγχρονο αεροσκάφος που πετούσε χαμηλά μπορούσε να τους εξουδετερώσει.
Οι Αμερικάνοι δεν ήταν αντίθετοι να αποκτήσει η Κύπρος αντιαεροπορική άμυνα απλά να είναι δυτικής προέλευσης.
Βέβαια στο πόλεμο του Γιομ Κιπούρ και αργότερα στο πόλεμο του Βιετνάμ οι Αμερικάνοι άλλαξαν γνώμη γιατι οι Dvina κατέρριψαν εύκολα μεγάλο αριθμό αεροσκαφών μέχρι και Β-52! 
 

[Togo2]

Την άνοιξη του 1965 οι ΗΠΑ άσκησαν πολύ έντονη πίεση στην Ελλάδα και μέσω της Αθήνας εμποδίστηκε η μεταφορά των πυραύλων Dvina από την Αλεξάνδρεια προς την Κύπρο.
Κυπριακή πηγή αναφέρει ότι στις 20 Μαρτίου 1965 άρχισε η φόρτωση των πυραύλων στο πλοίο Κωνσταντίνος Μπουσές αλλά η αποστολή διακόπηκε κατόπιν εντολής από την Αθήνα.
Οι πύραυλοι V-750 και το πλήρες επιχειρησιακό σύστημα δεν παραδόθηκαν ποτέ στην Κύπρο. Δωρίστηκαν στην Αίγυπτο!

Τα αποχαρακτηρισμένα αμερικανικά έγγραφα του 1974 δείχνουν ότι ο βασικός αμερικανικός φόβος ήταν ακριβώς ένας ελληνοτουρκικός πόλεμος που θα διέλυε τη νοτιοανατολική πτέρυγα του NATO.
Σε μελέτη της 6ης Μαΐου 1974, δηλαδή μόλις δύο μήνες πριν από την εισβολή, το State Department περιέγραφε ως βασικό αμερικανικό συμφέρον την αποτροπή μιας ελληνικής ή τουρκικής στρατιωτικής περιπέτειας στην Κύπρο.
Το ίδιο έγγραφο αναφέρει ως πιθανά σενάρια πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου και ελληνοτουρκική προσπάθεια κατάληψης της Κύπρου.

Η βασική αμερικανική ανησυχία ήταν η σοβιετική διείσδυση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Μακάριος γινόταν πολύ δύσκολος παράγοντας για την αμερικανική στρατηγική.
Η ΕΣΣΔ υποστήριζε την ανεξαρτησία και την ουδετερότητα της Κύπρου ενώ η Αθήνα των συνταγματαρχών κινείτο προς μια πολύ διαφορετική κατεύθυνση.

[Togo2]

Το αμερικανικό contingency study του Μαΐου 1974 αναφερει ότι οι Σοβιετικοί παρακολουθούσαν στενά την Κύπρο και ήταν αποφασισμένοι να αντιδράσουν διπλωματικά εάν απειλούνταν η ανεξαρτησία της.
Ταυτόχρονα, οι Αμερικανοί θεωρούσαν τότε απίθανη μια σοβιετική στρατιωτική επέμβαση.
Η χούντα των Αθηνών, μέσω της ΕΟΚΑ Β΄ και της Εθνικής Φρουράς, ανέτρεψε τον Μακάριο.
Πέντε ημέρες αργότερα, στις 20 Ιουλίου 1974, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο.

Τα αμερικανικά αρχεία είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά: μεταγενέστερη αμερικανική αξιολόγηση σημειώνει ότι υπήρχε ρητή προειδοποίηση πληροφοριών για τουρκική εισβολή, αλλά το State Department δεν αντέδρασε αποτελεσματικά.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το ημερολόγιο του Joseph Sisco: στις 20 Ιουλίου, όταν συναντήθηκε με τον Bulent Ecevit, η αμερικανική πλευρά διαπίστωσε ότι η Τουρκία είχε ήδη αποφασίσει να επέμβει στρατιωτικά.

Η Κύπρος απο το 1964 είχε γίνει μέρος του Ψυχρού Πολέμου για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Ουάσιγκτον ήταν εξαιρετικά καχύποπτη απέναντι σε ανεξάρτητες κυπριακές στρατιωτικές σχέσεις με τη Μόσχα. Η υπόθεση των S-75 ήταν ένα πρώιμο παράδειγμα αυτής της πολιτικής.
Η αμερικανική πολιτική από το 1964 έως το 1974 δημιούργησε ένα στρατηγικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η ελληνική χούντα, η Τουρκία, το NATO, η ΕΣΣΔ και ο Μακάριος αντιμετωπίζονταν ως διαφορετικά προβλήματα, και τελικά οι αμερικανικές προτεραιότητες (συνοχή NATO και περιορισμός σοβιετικής επιρροής) συγκρούστηκαν με την προστασία της κυπριακής ανεξαρτησίας.