Μεταφορικό ελικόπτερο NH-90

Tο NH-90 κατασκευάζεται από ευρωπαϊκή κοινοπραξία που τη συγκροτούν εταιρείες από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Iταλία και την Oλλανδία, ενώ πρώτη ένοπλη δύναμη που παρέλαβε το ΝΗ-90 της έκδοσης Τακτικών Μεταφορών (ΤΤΗ) ήταν ο Γερμανικός Στρατός την άνοιξη του 2004. Το πρώτο ΝΗ-90 ΤΤΗ βγήκε από τη γραμμή παραγωγής του Donauworth στη Γερμανία το τελευταίο τετράμηνο του 2003, ενώ για την έκδοση Ναυτικής Συνεργασίας και Ανθυποβρυχιακού Πολέμου NFH το ελικόπτερο έγινε διαθέσιμο στα τέλη του 2005.

Το NH90 χαρακτηρίζεται από χαμηλό ηλεκτρομαγνητικό ίχνος συγκριτικά με τα ελικόπτερα της κατηγορίας του λόγω της ρομβοειδούς διατομής και της ευρείας χρήσης συνθετικών υλικών στην κατασκευή του. Για τον περιορισμό του υπέρυθρου ίχνους έχουν τοποθετηθεί ειδικά διαμορφωμένες εξαγωγές καυσαερίων με κλίση προς τα επάνω και πλάγια προκειμένου τα καυσαέρια να διαχέονται από το κατώρευμα του κύριου στροφείου. Το σύνολο των Ε/Π φέρει σύστημα αυτοπροστασίας αποτελούμενο από δέκτη προειδοποίησης ραντάρ (RWR), σύστημα προειδοποίησης λέιζερ (LWS), σύστημα εντοπισμού εκτόξευσης βλημάτων (MILDS) και σύστημα εκτόξευσης αεροφύλλων / θερμοβολίδων. Το σκάφος παρέχει προστασία από πυρά φορητών όπλων διαμετρήματος τουλάχιστον 7,62 χιλιοστών. Όταν τοποθετούνται τα δύο πλευρικά πολυβόλα, αφαιρούνται 6 θέσεις οπλιτών.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Συνολικό Μήκος/Πλάτος/Ύψος19,56/5,23/4,52 μέτρα
Διάμετρος στροφείων16,4 μ/3,2 μ
Βάρος (κενό/μέγιστο)7.500/10.600 κιλά
Ταχύτητα260 km/h
Αυτονομία4 ώρες και 10 λεπτά
Μεταφορική ικανότητα2.500 κιλά
Κινητήρες2 x RTM-322 των 2.260 shp
Μέγιστη ώση2.895 shp για 30 δευτερόλεπτα
Φωτογραφίες: 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - Cockpit

Ελληνική προμήθεια NH-90

Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε στις 28 Ιουλίου 2000 την υλοποίηση προγράμματος «για την προμήθεια 36 μέσων μεταφορικών και υγειονομικών ελικοπτέρων μαζί με 6 έως 12 ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων» προκειμένου να καλυφθεί η επιχειρησιακή απαίτηση του ΓΕΣ για «δυνατότητα αερομεταφοράς 1.300 ανδρών, σε μία διαδρομή, από μικτό στόλο CH-47D Chinook και μεταφορικών ελικοπτέρων νέας γενιάς». Στις 29 Αυγούστου 2003 ανατέθηκε σύμβαση αξίας 657.523.069 € στην κοινοπραξία NH Industries για την προμήθεια 20 Ε/Π ΝΗ90, εκ των οποίων 16 μεταφορικά και 4 διαμόρφωσης ειδικών επιχειρήσεων, μαζί με 4 υγειονομικές συλλογές, εξοπλισμό συντήρησης και ανταλλακτικά αρχικής υποστήριξης, με δικαίωμα προαίρεσης για 14 επιπλέον Ε/Π (12 μεταφορικά και 2 ειδικών επιχειρήσεων).

Στην διαμόρφωση ειδικών επιχειρήσεων του ΕΣ, το NH-90 ενσωματώνει ραντάρ καιρού, ολοκληρωμένο σύστημα νυχτερινής όρασης και πτήσης (FLIR και προβολικά επί κάσκας), σύστημα προειδοποίησης προσέγγισης εμποδίων και βαρούλκο διασώσεως για ανύψωση φορτίου 270 κιλών.

Υποψήφιοι κινητήρες

Οι υποψήφιοι κινητήρες για τον εξοπλισμό των ελληνικών ελικοπτέρων ήταν ο RTM-322 της βρετανογαλλικής Rolls Royce / Turbomeca και ο T-700 της αμερικανοιταλικής κοινοπραξίας General Electric / Fiat Avio General Electric. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιρειών οδήγησε στην μείωση της αρχικής τιμής κατά 10%-15% για τον κάθε κινητήρα, ενώ η βρετανογαλλική κοινοπραξία προσέφερε επταετή εγγύηση χωρίς επιπλέον κόστος, έναντι δύο ετών της ανταγωνίστριας.

Τελικός νικητής αποδείχθηκε η Rolls-Royce Turbomeca με τον (RRTM) RTM322, που εξοπλίζει το 85% του συνολικού στόλου ελικοπτέρων NH-90 που έχουν παραχθεί μέχρι σήμερα. Και αυτό, παρόλο που ο αμερικανικός κινητήρας είναι σχεδόν ίδιος με των Apache και Seahawk που υπάρχουν κατά δεκάδες στο ελληνικό οπλοστάσιο προσφέροντας ένα μεγάλο πλεονέκτημα από πλευράς ομοιοτυπίας.

Ο κινητήρας διαθέτει στιβαρή κατασκευή και η ανάπτυξή του έγινε με γνώμονα την ευκολία συντήρησης και τη χαμηλή κατανάλωση καυσίμου καθ' όλη τη διάρκεια της επιχειρησιακής ζωής του. Οι προγραμματισμένοι καθημερινοί έλεγχοι διαρκούν μόλις 4 λεπτά και έτσι ο TRM322 αποδεικνύεται πολύ οικονομικός, ενώ τα υψηλής ποιότητας υλικά κατασκευής του (ανοξείδωτος χάλυβας και τιτάνιο) τον προστατεύουν από τη διάβρωση αλλά και τα πλήγματα από βλήματα ή τις συγκρούσεις με ξένα σώματα (πχ. πουλιά).

Το ΓΕΣ, που θα χρησιμοποιήσει τα ελικόπτερα για μαζική μεταφορά τουλάχιστον 364 καταδρομέων την κάθε φορά με αντίξοες συνθήκες και σε διάφορα εδάφη, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση κατά τον καθορισμό των προδιαγραφών στον μηχανισμό διαχωρισμού τυχόν άμμου από τον ατμοσφαιρικό αέρα. Ενώ, όμως, ο αμερικανοϊταλικός κινητήρας έχει ενσωματωμένο το σχετικό σύστημα (IPS), στη γαλλοβρετανική πρόταση η ανάγκη καλύπτεται με την προσθήκη ξεχωριστού φίλτρου.

Πρωτοφανής καθυστέρηση παραδόσεων

Αν και οι παραδόσεις των ελικοπτέρων έπρεπε να ξεκινήσουν με 7 μονάδες το 2006 για να ακολουθήσουν 5 το 2007, 6 το 2008 και τα τελευταία 2 το πρώτο εξάμηνο του 2009, οκτώ χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης (2002) ο ελληνικός στρατός δεν διέθετε κανένα από αυτά σε υπηρεσία. Αιτία ήταν οι τεχνικές παρατηρήσεις που έφτασαν τις 200 και σε αυτές περιλαμβάνεται η ενσωμάτωση φιλτροδιαχωριστών άμμου, η τοποθέτηση όμως των οποίων σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρεία θα επιβαρυνόταν ο πελάτης.

Στις 5 Αυγούστου 2010 υπεγράφη η τρίτη κατά σειρά τροποποίηση της αρχικής σύμβασης, στην οποία εξετάστηκαν τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η κοινοπραξία NHI στην ολοκλήρωση της ανάπτυξης των Ε/Π και συμφωνήθηκε η παραλαβή των πρώτων 4 Ε/Π Αρχικής Επιχειρησιακής Ικανότητας (IOC+), η μετατόπιση του χρονοδιαγράμματος παραδόσεων, η μείωση του πληρωτέου ποσού κατά 70.030.540 €, η χορήγηση πίστωσης ύψους 20 εκατ. € για υλικά και υπηρεσίες εν συνεχεία υποστήριξης, η παροχή πρόσθετων υλικών-υπηρεσιών εκτιμώμενης αξίας 30 εκατ. € ενώ έγινε παρακράτηση ύψους 1,2 εκατ. € για κάθε ένα από τα πρώτα 4 Ε/Π μέχρι την ολοκλήρωση των εργασιών μετασκευής τους σε Πλήρους Επιχειρησιακής Ικανότητας (FOC). Tα πρώτα δύο Ε/Π ΝΗ90 αφίχθησαν στις 7 Ιουνίου 2011 στο αεροδρόμιο Μεγάρων και εντάχθηκαν στο 2ο Τάγμα Ελικοπτέρων Αεροπορίας Στρατού.

Μετά από σειρά διαπραγματεύσεων, η κατασκευάστρια υποσχέθηκε την επίλυση των τεχνικών παρατηρήσεων και προβλημάτων, η καθυστέρηση όμως της παράδοσης ενείχε ποινικές ρήτρες, οι οποίες περιλαμβάνονταν ως όρος στο αρχικό συμβόλαιο. Αυτές φτάνουν στο ποσό των 180 εκατ. ευρώ εκ των οποίων η εταιρεία NH Industries πρότεινε τον συμψηφισμό των 80 εκατ. ευρώ. Στις 5 Αυγούστου 2010 υπογράφηκε η Τροποποίηση Νο 3 της Σύμβασης 034Α/03 και σύμφωνα με όσα προέβλεπε δύο ελικόπτερα θα παραδίδονταν στις αρχές του 2011, για να ακολουθήσουν τα υπόλοιπα 18 σταδιακά σε διάστημα 4,5 ετών από τότε. Τελικά, εν έτη 2021 αναμένεται η παράδοση 6 ακόμη ελικοπτέρων, ενώ και τα υφιστάμενα έχουν τεράστιο πρόβλημα διαθεσιμότητας και είναι ουσιαστικά καθηλωμένα στο έδαφος.

Το πρόβλημα τελικά επιλύθηκε στις 8 Απριλίου 2021, με την υπογραφή από τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών &é Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) και εκπροσώπους της κατασκευάστριας εταιρείας της 6ης Τροποποίηση της Σύμβασης Υπ’ αριθμ.: 034Α/03. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν στις 3 Ιουνίου 2019, δηλαδή απαιτήθηκαν 22 μήνες μέχρι την υπογραφή της. Έτσι ανοίγει ο δρόμος για την παραλαβή των τελευταίων έξι ελικοπτέρων NH90, με το πρώτο να παραδίδεται 13 μήνες μετά την υπογραφή (Μάιος 2022). Σε αυτό, θα ενσωματώνονται όλες οι τροποποιήσεις που έχει εκδόσει ο κατασκευαστής υπό τύπον τεχνικών οδηγιών, οι οποίες θα πρέπει να γίνουν και στα 14 ελικόπτερα που έχουν παραδοθεί ήδη.

Συζήτηση στο forum

Ηλεκτρολόγος Δημήτρης Ανθής