Αντιρρησίες Συνείδησης

Ως αντιρρησίες συνείδησης μπορεί να αναγνωρίζονται όσοι επικαλούνται τις θρησκευτικές ή ιδεολογικές τους πεποιθήσεις προκειμένου να μην εκπληρώσουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις για λόγους συνείδησης. Οι λόγοι συνείδησης θεωρούνται ότι έχουν σχέση με μια γενική αντίληψη περί ζωής, βασισμένη σε συνειδητές θρησκευτικές, φιλοσοφικές ή ηθικές πεποιθήσεις, που εφαρμόζονται από το άτομο απαράβατα και εκδηλώνονται με τήρηση ανάλογης συμπεριφοράς.

Στρατεύσιμοι αντιρρησίες συνείδησης

Ως προς τους κληρωτούς, οι αντιρρησίες συνείδησης καλούνται με τον νέο νόμο να προσφέρουν είτε άοπλη στρατιωτική θητεία, είτε εναλλακτική πολιτική κοινωνική υπηρεσία. Ο νομοθέτης δεν περιλαμβάνει στον όρο αντιρρησίες όσους:

Έχουν υπηρετήσει ένοπλοι για οποιοδήποτε διάστημα στις ελληνικές ή ξένες Ένοπλες Δυνάμεις ή Σώματα Αφαλείας.
Έχουν πάρει άδεια οπλοφορίας ή έχουν ζητήσει τέτοια άδεια, όσοι μετέχουν σε μεμονωμένες ή συλλογικές δραστηριότητες σκοπευτικών αγώνων, κυνηγιού και λοιπές που έχουν άμεση σχεση με τη χρήση όπλων
Έχουν καταδικαστεί ή εκκρεμεί σε βάρος τους ποινική δίωξη για έγκλημα που έχει σχέση με τη χρήση όπλου, πυρομαχικών ή παράνομης βίας

Σημειώνεται ότι όλοι όσοι επιλέγουν άοπλη ή εναλλακτική θητεία εντάσσονται αποκλειστικά στο Στρατό Ξηράς. Πάντως, το ποσοστό των αντιρρησιών συνείδησης σε ετήσια βάση είναι μηδαμινό. Για το 1988 υποβλήθηκαν συνολικά 177 αιτήσεις εναλλακτικής θητείας, 10 για ιδεολογικούς και 167 για θρησκευτικούς λόγους, από τις οποίες απορίφθηκαν 5. Το 1999 υπήρξαν 160 αιτήσεις, όλες για θρησκευτικούς λόγους, και απορρίφθησαν 3. Το 2000 υποβλήθηκαν 152 αιτήσεις και απορρίφθηκε 1, ενώ εκκρεμούν 72.

Tον Σεπτέμβριο κάθε έτους το Γ.Ε.ΕΘ.Α. προσκαλεί τους φορείς του δημοσίου τομέα να δηλώσουν αν επιθυμούν να απασχολήσουν κατά το επόμενο έτος άτομα που δικαιούνται να εκπληρώσουν εναλλακτική υπηρεσία, καθώς και τα καθήκοντα που θα ασκούν. Εφόσον δεν προσφερθούν θέσεις αντίστοιχες με τις αιτήσεις που έχουν υποβληθεί, ο φορέας εκπλήρωσης εναλλακτικής υπηρεσίας καθορίζεται με κοινή απόφαση του Yπουργού Εθνικής Άμυνας και του αρμόδιου κατά περίπτωση Yπουργού.

Διάρκεια υποχρέωσης των αντιρρησιών συνείδησης

Όσοι εκπληρώνουν άοπλη στρατιωτική υποχρέωση απολύονται οριστικά μετά τη συμπλήρωση του παρακάτω χρόνου πραγματικής στρατιωτικής υπηρεσίας:

Δεκαοκτώ (18) μήνες, για όσους θα εκπλήρωναν πλήρη ένοπλη στρατεύσιμη στρατιωτική υποχρέωση
Δεκατρείς (13) μήνες και δεκαπέντε (15) ημέρες, για όσους θα εκπλήρωναν μειωμένη ένοπλη στρατεύσιμη στρατιωτική υποχρέωση εννέα (9) μηνών
Εννέα (9) μήνες, για όσους θα εκπλήρωναν μειωμένη ένοπλη στρατεύσιμη στρατιωτική υποχρέωση έξι (6) μηνών
Τέσσερις (4) μήνες και δεκαπέντε (15) ημέρες, για όσους θα εκπλήρωναν ενόπλως τρίμηνη πραγματική στρατιωτική υπηρεσία

Εναλλακτικά, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να υπηρετήσει πολιτική κοινωνική υπηρεσία σε φορείς του δημοσίου τομέα σε περιοχές εκτός των νομών Αττικής, Θεσσαλονίκης, γέννησης καταγωγής ή διαμονής του, καθώς και εκτός των μεγάλης πληθυσμιακής πυκνότητας αστικών κέντρων. Ο χρόνος υπηρεσίας ισούται με:

Είκοσι τρεις (23) μήνες, για όσους θα εκπλήρωναν πλήρη ένοπλη στρατεύσιμη στρατιωτική υποχρέωση
Δεκαεπτά (17) μήνες, για όσους θα εκπλήρωναν μειωμένη ένοπλη στρατεύσιμη στρατιωτική υποχρέωση εννέα (9) μηνών
Έντεκα (11) μήνες, για όσους θα εκπλήρωναν μειωμένη ένοπλη στρατεύσιμη στρατιωτική υποχρέωση έξι (6) μηνών
Πέντε (5) μήνες, για όσους θα εκπλήρωναν ενόπλως τρίμηνη πραγματική στρατιωτική υπηρεσία

Δικαιολογητικά & Προθεσμίες κατάθεσης

Για την εξέταση των αιτημάτων αναγνώρισης τους ως αντιρρησιών συνείδησης, κατ' εφαρμογή των δια τάξεων του ν. 3421/2005 (ΦΕΚΑ΄302), οι ενδιαφερόμενοι καταθέτουν στο αρμόδιο Στρατολογικό Γραφείο τα εξής δικαιολογητικά:

Αίτηση, στην οποία αναφέρουν τα πλήρη ληξιαρχικά τους στοιχεία, τη διεύθυνση διαμονής τους, το είδος της υπηρεσίας που επιλέγουν να εκπληρώσουν (άοπλη στρατιωτική υποχρέωση ή εναλλακτική υπηρεσία), καθώς και τις γραμματικές και επαγγελματικές τους γνώσεις
Υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986, στην οποία δηλώνουν τους λόγους που επικαλούνται για να αναγνωρισθούν ως αντιρρησίες συνείδησης, ότι δεν έχουν υπηρετήσει στα Σώματα Ασφαλείας ή στις Ελληνικές ή ξένες ένοπλες δυνάμεις και ότι δεν συμμετέχουν σε μεμονωμένες ή συλλογικές δραστηριότητες σκοπευτικών αγώνων, κυνηγίου κτλ, οι οποίες έχουν άμεση σχέση με τη χρήση όπλων. Η δήλωση αυτή μπορεί να συνοδεύεται από οποιαδήποτε άλλα έγγραφα στοιχεία, τα οποία είτε ενισχύουν, είτε διευκρινίζουν τους ισχυρισμούς του ενδιαφερομένου
Έγγραφα στοιχεία των αρμοδίων Αρχών από τα οποία να προκύπτει ότι δεν κατέχουν άδεια οπλοφορίας ή κυνηγίου, ούτε έχουν ζητήσει να τους χορηγηθούν τέτοιες άδειες, καθώς και ότι δεν έχουν καταδικαστεί ούτε διώκονται για έγκλημα, που έχει σχέση με χρήση όπλων, πυρομαχικών ή παράνομη βία

Τα δικαιολογητικά κατατίθενται στο αρμόδιο Στρατολογικό Γραφείο μέσα σε αποκλειστικές προθεσμίες, ως εξής:

Από τους στρατευσίμους: Από την ημερομηνία πρόσκλησής τους για κατάταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις, μέχρι την ημερομηνία που υποχρεούνται για κατάταξη σε αυτές
Από τους ανυπότακτους: Μετά τη διακοπή της ανυποταξίας τους και μέχρι την ημερομηνία που υποχρεούνται για κατάταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις

Παλαιότερα δεν γίνονται δεκτά αιτήματα που υποβάλλονται μετά την κατάταξη των ενδιαφερομένων στις Ένοπλες Δυνάμεις ή υποβάλλονταν για δεύτερη φορά μετά από απόρριψη προηγούμενου όμοιου για ουσιαστικούς λόγους. Σύμφωνα με νέες διατάξεις, δίνεται δεύτερη ευκαιρία στους αντιρρησίες συνείδησης που έχουν εκπέσει του δικαιώματος εκπλήρωσης εναλλακτικής θητείας να υπαχθούν εκ νέου στο θεσμό αν υποβάλλουν εντός 3μήνου δικαιολογητικά.

Στρατιωτικοί αντιρρησίες συνείδησης

Tο θέμα των αντιρρησιών συνείδησης δεν αφορά μονάχα στους απλούς φαντάρους, αλλά και τους επαγγελματίες στρατιωτικούς που προσλαμβάνονται στις ένοπλες δυνάμεις με σχέση μισθωτής εργασίας ορισμένου χρόνου (εθελοντές πενταετούς υπηρεσίας, επαγγελματίες οπλίτες κ.ά.). Το βασικό ζήτημα που εξετάστηκε κατά το παρελθόν ήταν το πότε και ποιοι απ' όσους βρίσκονται σε στρατιωτική υπηρεσία μπορούσαν να προβάλλουν τον ισχυρισμό ότι είναι αντιρρησίες συνείδησης. Παραδείγματος χάριν, μια περίπτωση που θα μπορούσε κάποιος φαντάρος ή ΕΠ.ΟΠ. να επικαλεστεί λόγους συνείδησης είναι σε μια στρατιωτική αποστολή στο Ιράκ, σε έναν πόλεμο που δεν έχει νομιμοποιηθεί από τον ΟΗΕ.

Παλαιότερα είχε γίνει σχετική σύσταση και από την Ευρωπαϊκή Ενωση (υπ' αριθμόν 1518 της διαρκούς νομοθετικής επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης), που πρότεινε να κατοχυρωθεί νομοθετικά το δικαίωμα των μονίμων μελών των ενόπλων δυνάμεων να αιτούνται τη χορήγηση καθεστώτος αντιρρησία. Αρχικά, το υπουργείο όχι μόνο δεν προχώρησε προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά αντιθέτως το Γ.Ε.Σ. - με διαταγή προς όλες τις μονάδες - καθιστούσε υποχρεωτική τη συμμετοχή στελεχών και ΕΠ.ΟΠ. σε ειρηνευτικές αποστολές εκτός των ελληνικών συνόρων.

Η νέα εξέλιξη που αναγνωρίζει το δικαίωμα των στρατιωτικών να αναγνωρίζονται ως αντιρρησίες συνείδησης προέκυψε όταν η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων Ανθρώπου κατέθεσε στον υπουργό Εθνικής Αμυνας γνωμάτευση στην οποία ερμηνεύονται ευρύτερα οι προϋποθέσεις για την άσκηση αυτού του δικαιώματος.