Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ)

Η ΕΑΒ ιδρύθηκε το 1975 και αποτέλεσε την ισχυρότερη κρατική εταιρεία στον χώρο της άμυνας και αεροδιαστημικής, με σημαντικές τεχνολογικές δυνατότητες σε πολλούς τομείς και παρουσία στη διεθνή αγορά. Οι εγκαταστάσεις της εταιρείας στην Τανάγρα Βοιωτίας καλύπτουν μία έκταση 1.800.000 τμ με τους αξιοποιημένους χώρους να έχουν εμβαδό 650.000 τμ εκ των οποίων τα 150.000 τμ είναι οι στεγασμένοι χώροι παραγωγής. Οι τομείς στους οποίους δραστηριοποιείται η εταιρεία είναι:

  • Συντήρησης αεροσκαφών του αμυντικού τομέα (επισκευή, γενική επισκευή, μετατροπές, εκσυγχρονισμοί, αναβαθμίσεις, παρατάσεις ορίου ζωής και διοικητική μέριμνα)
  • Συντήρησης κινητήρων του αμυντικού τομέα
  • Ανάπτυξης, σχεδίασης, κατασκευής και υποστήριξης ηλεκτρονικών, οπτικοηλεκτρονικών και τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και οπλικών συστημάτων
  • Κατασκευής δομικών τμημάτων αεροσκαφών και κινητήρων
  • Τεχνικής εκπαίδευσης και κατάρτισης σε ευρύ φάσμα ειδικοτήτων του αμυντικού και αεροδιαστημικού τομέα
  • Μετρήσεων ακριβείας και διακρίβωσης εξοπλισμού παραγωγής

Ιστορική διαδρομή της ΕΑΒ

Δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Νόμος 43/75, που αφορά στη σύσταση 'Εθνικής Βιομηχανίας Αεροπορικού Υλικού'.

Στις 26 Νοεμβρίου 1975 υπογράφεται η σύμβαση δημιουργίας της νέας εταιρείας μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και των πέντε αντισυμβαλλομένων αμερικανικών εταιρειών (Lockheed, General Electric, Westinghouse, Austin, Lockheed Aircraft). Βασική αφορμή για την ίδρυση της ΕΑΩ ήταν η πρόσφατη ακόμα οδυνηρή εμπειρία της τουρκικής εισβολής.

Δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Νόμος 696/77 που τροποποιεί και συμπληρώνει το Νόμο 43/75. Η Εθνική Βιομηχανία Αεροπορικού Υλικού μετονομάζεται σε «Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία Α.Ε.»

Η ΕΑΒ θεμελιώνεται στις 4 Φεβρουαρίου 1977 και για την ενίσχυσή της μεταφέρεται τεχνικό προσωπικό και μηχανήματα-συσκευές από το Κρατικό Εργοστάσιο Αεροπλάνων (ΚΕΑ) της Π.Α. Στις 20 Νοεμβρίου 1975, ανακοινώθηκε η τοποθεσία ανέγερσης των εγκαταστάσεων (Τανάγρα), αλλά και το ύψος της συνολικής επένδυσης (3.900.000.000 δραχμές ή 11.450.000 ευρώ).

Παραδίδεται στην Πολεμική Αεροπορία το πρώτο αεροσκάφος, ένα F-4E, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της εργοστασιακής του συντήρησης.

Στις 20 Δεκεμβρίου 1979 πραγματοποιούνται τα επίσημα εγκαίνια της εταιρείας.

Θεμελιώνεται το κτίριο αεροναυπηγικών κατασκευών.

Ολοκληρώνεται η ανέγερση του δοκιμαστηρίου αεροκινητήρων υψηλής ώσης 100.000 λιβρών.

Πραγματοποιούνται τα εγκαίνια της επέκτασης του Κτηρίου Αεροκατασκευών, που χρηματοδοτήθηκε από τη Lockheed Martin Aeronautics στο πλαίσιο των αντισταθμιστικών παροχών για τα F-16 Block 50 και F-16 Block 50+ (Peace Xenia II και III). Το κόστος ανέρχεται σε 3.000.000 δολάρια και επιτρέπει στην ΕΑΒ να λειτουργεί ως εξουσιοδοτημένο κέντρο αεροσκαφών C-130.

Πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις της στην Τανάγρα η τελετή θεμελίωσης της νέας Βιομηχανικής Μονάδας Αεροκατασκευών με Σύνθετα Υλικά, που επιτρέπει την κατασκευή τμημάτων αεροσκαφών και ελικοπτέρων από ανθρακονήματα, υαλονήματα κλπ. Η δαπάνη ξεπερνά τα 34.000.000 ευρώ και περιλαμβάνει την κατασκευή του βιομηχανικού κτηρίου, την εγκατάσταση του απαιτούμενου παραγωγικού εξοπλισμού, την μεταφορά τεχνογνωσίας, την παροχή τεχνικής υποστήριξης και εκπαίδευσης του προσωπικού.

Το κόστος καλύπτεται από την εταιρεία ΝΗΙ (Eurocopter, Agusta και Fokker), κατά τις προβλέψεις της σύμβασης αντισταθμιστικών ωφελημάτων (offsets) που υπέγραψε με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας στο πλαίσιο της προμήθειας του μεταφορικού ελικοπτέρου ΝΗ-90.

Εγκαινιάζεται η Μονάδα Ξηρού Αποχρωματισμού Αεροσκαφών με τη χρήση πλαστικών σφαιριδίων, την πλέον φιλική προς το περιβάλλον τεχνολογία και πλήρως εναρμονισμένη με τις αυστηρότερες περιβαλλοντικές προδιαγραφές παγκοσμίως.

Συνεργασίες και αντισταθμιστικά ωφέλη

Στις 22 Ιουνίου 2003, η Rolls-Royce και η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία ανακοινώνουν την υπογραφή συμφωνίας που καθιερώνει την ΕΑΒ ως στρατιωτικό κέντρο συντήρησης για τον κινητήρα Model 250 της Rolls-Royce.

Οι ΕΑΒ και Lockheed Martin συνεργάζονται στην κατασκευή διαφόρων δομικών τμημάτων του αεροσκάφους F-16, όπως για την κατασκευή των αεραγωγών των F-16 του Block 30 / 50 με κινητήρα GE. Σε συνδυασμό με τα αεροσκάφη Block 52+ η ΕΑΒ υλοποίησε επίσης υποκατασκευαστικό έργο ύψους 620.000.000 δολαρίων για τους αεραγωγούς των αεροσκαφών Block 52+ με κινητήρα P&W.

Το 2015 οι ΕΑΒ και LM υπογράφουν σύμβαση για τη συνέχιση του προγράμματος συμπαραγωγής του αεροσκάφους C-130J Super Hercules, μέχρι το 2019. Η αξία του νέου προγράμματος ανήλθε σε 72.000.000 δολάρια.

Στο τέλος του 2020 η ΕΑΒ καλείται να διαχειριστεί ένα συνολικό ανεκτέλεστο έργο από υπογεγραμμένες συμβάσεις ύψους 580.000.000 ευρώ. Από αυτές, το 52% αφορά στην εγχώρια και το 48% στη διεθνή αγορά. Στα ελληνικά προγράμματα περιλαμβάνεται η συντήρηση των F-4, C-130 και Super Puma, με τα δύο τελευταία να παραμένουν για χρόνια (!!!) σταθμευμένα στις εγκαταστάσεις της εταιρείας.

Η Lockheed Martin αποτελεί ακόμη και σήμερα τον σημαντικότερο εταίρο της ΕΑΒ, με βάση τα αντισταθμιστικά ωφελήματα του προγράμματος αναβάθμισης των 84 F-16 σε Viper. Η αμερικανική εταιρεία έχει επενδύσει σε εγκαταστάσεις και υποδομές περίπου 170.000.000 ευρώ και κατασκευάζει στην Ελλάδα συγκεκριμένα τμήματα (απάρτια) για όλα τα F-16 της διεθνούς αγοράς. Με την έναρξη του προγράμματος Viper, αναμένεται ότι 8 έως 12 αεροσκάφη θα αρχίσουν μπαίνουν στη γραμμή παραγωγής, να αποσυναρμολογούνται και να αναβαθμίζονται. Τέλος, συνεχίζεται η αναβάθμιση των πέντε αεροσκαφών αεροναυτικής συνεργασίας P-3B.

Οικονομικά αποτελέσματα ΕΑΒ

ΈτοςΕργασίεςΕξαγωγέςΑποτέλεσμαΕργαζόμενοι
201944.291.918-24.968.6981449
201850.132.108-39.471.6041430
201759.600.000-13.776.8141390
201669.970.000-21.460.0001389
201565.600.000-19.360.0001284
201498.000.0009.500.0001.590.0001313
201388.200.000-17.100.0001369
201286.700.000-40.900.0001395
2011162.400.000-27.000.000
2010149.900.000-36.380.000
2009149.100.000-91.100.0002427
2008182.500.000-69.600.0002587
2006181.000.000-31.130.0002823
2005179.000.000-34.600.0002845
2004206.000.000-9.810.0002877
2003236.135.00061.287.000672.0002883
2002201.655.00048.519.000575.0002974
2001209.061.00044.102.0001.120.0003020
2000156.316.00039.541.000-2.153.0002864
1999122.832.00021.472.000-10.414.0002939

Από το 2002 έως και το 2010, η λειτουργία της εταιρείας γινόταν με τη σύναψη ομολογιακών δανείων και εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου. Τα δάνεια αυτά συνολικά έφτασαν τα 730.000.000 ευρώ και σύμφωνα με το πόρισμα των οικονομικών ελεγκτών, η πάγια τακτική της εταιρείας ήταν να μην εξοφλεί τα δάνεια και τους αναλογούντες τόκους.

«Οταν ένα δάνειο καταστεί απαιτητό, δηλαδή όταν ειδοποιείται η εταιρεία από την κατά περίπτωση τράπεζα με σχετικό έγγραφο που κοινοποιείται στην 25η Διεύθυνση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους ότι πρέπει να καταβληθεί το ποσό που είναι απαιτητό, η εταιρεία με επιστολή της απευθύνεται στην 25η Διεύθυνση και δηλώνει την αδυναμία της να εξυπηρετήσει την υποχρέωσή της αυτή, ζητώντας από το ελληνικό Δημόσιο ως εγγυητής να καταβάλει την εξόφληση του ποσού του δανείου, καθώς και τους δεδουλευμένους τόκους, με τη δέσμευση ότι η ΕΑΒ θα επιστρέψει το ποσό όταν υπάρχει δυνατότητα», περιγράφουν οι οικονομικοί επιθεωρητές στο πόρισμά τους.

Το 2018 το ελληνικό δημόσιο προχώρησε σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 479.000.000 ευρώ, με συμψηφισμό από καταπτώσεις κρατικών εγγυήσεων δανείων. Παρόλα αυτά, οι ορκωτοί ελεγκτές αναφέρουν στις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις του 2018 πως το σύνολο της αξίας των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων της ΕΑΒ, κατά τη λήξη της χρήσης, υπερέβαινε τη συνολική αξία των κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων της κατά το ποσό των 346.384.000 ευρώ.

Το 2020, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδιο δύο σταδίων για την ΕΑΒ. Αρχικά, το ενδιαφέρον εστιάζεται στην εξεύρεση αξιόπιστου εταίρου για τη σύναψη συνεργασίας που θα εξασφαλίσει την απαραίτητη ρευστότητα για να επιταχύνει την παραγωγή της ΕΑΒ. Σε δεύτερο στάδιο η κυβέρνηση θα αναζητήσει στρατηγικό επενδυτή που θα αποκτήσει σημαντικό μέρος του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΑΒ, προκειμένου η εταιρεία να αποκτήσει τα μεγέθη που απαιτούνται για να προχωρήσει και σε εξαγωγές.

Τον Απρίλιο του 2021 ανακοίνωσε θα ξεκινήσει πρόγραμμα προσλήψεων 700 περίπου νέων εργαζομένων. Ήδη έχουν προσληφθεί 170 άτομα τεχνικής κατεύθυνσης και προγραμματίζεται η άμεση πρόσληψη άλλων 400 ατόμων. Επίσης θα προσληφθούν 100 ακόμη στελέχη, τα οποία θα εξασφαλίσουν την επιτυχή εκτέλεση του νέου εκπαιδευτικού προγράμματος 2.875 μαθητών από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) για τα επόμενα 10 έτη. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα ΗΑΕ είναι συνολικού ύψους 175.000.000 ευρώ και έχει σχεδιασθεί ειδικά για την συγκεκριμένη χώρα. Θα υλοποιηθεί από την ΕΑΒ, η οποία αναβαθμίζει προς τούτο το Εκπαιδευτικό της Κέντρο σε πιστοποιημένο φορέα παροχής εκπαίδευσης (RTP) με αντίστοιχη αναγνώριση από το Υπουργείο Παιδείας των ΗΑΕ των πτυχίων που παρέχονται.

Σημαντικότερα προγράμματα της ΕΑΒ

Η ΕΑΒ συμμετείχε στην κοινοπραξία που ανάπτυξε το μη επανδρωμένο αεροσκάφος nEUROn, ένα πρόγραμμα για το οποίο συνεργάστηκαν οι ηγέτιδες δυνάμεις του κλάδου της ευρωπαϊκής αεροναυπηγικής. Οι πρώτες συζητήσεις για το nEUROn ξεκίνησαν το 2003 κατά την διάρκεια της Διεθνούς Αεροπορικής Έκθεσης στο Παρίσι, μετά από πρόταση του Γαλλικού Υπουργείου Άμυνας. Η υλοποίησή του ξεκίνησε το 2005, μετά από απόφαση για συμμετοχή και χρηματοδότηση από Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία, Ισπανία, Ελλάδα και Ελβετία.

Το ευρωπαϊκό μη επανδρωμένο αεροσκάφος nEUROn

Με τη γαλλική εταιρεία Dassault Aviation ως επικεφαλής, το Πρόγραμμα βασίσθηκε στην αξιοποίηση της τεχνογνωσίας και εμπειρίας των εταιρειών Alenia Aermacchi (Ιταλία), EADS-CASA (Ισπανία), Saab (Σουηδία), RUAG (Ελβετία) και της ΕΑΒ (Ελλάδα). Η παρθενική πτήση nEUROn πραγματοποιήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2012, στην τεχνική αεροπορική βάση της Dassault Aviation στο Istres της Γαλλίας. H ΕΑΒ συμμετείχε στη σχεδίαση, ανάπτυξη και κατασκευή του Συστήματος Εξαγωγής Καυσαερίων και του οπισθίου μέρους της ατράκτου, όσο και του πίνακα λειτουργικού ελέγχου των ηλεκτρονικών συστημάτων.

Με μήκος 10 μέτρα, εκπέτασμα 12.5 μέτρα, καθαρό βάρος 5 τόνους, και χρησιμοποιώντας έναν κινητήρα Rolls-Royce Turbomeca "Adour", το UCAV-nEUROn αποτέλεσε το κορυφαίο πρόγραμμα επίδειξης τεχνολογίας στην Ευρώπη με ικανότητες άφεση όπλων και χαρακτηριστικά Stealth.

Η ΕΑΒ έχε αναλάβει ως σήμερα τα παρακάτω προγράμματα:

  • Πρόγραμμα αναβάθμισης αεροσκαφών f-16 Viper (ΠΑ)
  • Πρόγραμμα δομικής και ηλεκτρονικής αναβάθμισης αεροσκάφους ναυτικής συνεργασίας P-3B Orion (ΠΝ)
  • Πρόγραμμα συντήρησης και αναβάθμισης α/φων C-130 (ΠΑ)
  • Πρόγραμμα συντήρησης ελικοπτέρων Super Puma (ΠΑ)
  • Πρόγραμμα κατασκευής και συναρμολόγησης δομικών τμημάτων αεροσκάφους C-130J (Lockheed Martin)
  • Πρόγραμμα αναβάθμισης αεροκινητήρων F110-GE-100/129 (ΠΑ)
  • Πρόγραμμα συντήρησης αεροκινητήρων F100-PW-229 (ΠΑ)
  • Πρόγραμμα συντήρησης αεροκινητήρων M53-P2 (Safran)
  • Πρόγραμμα συντήρησης αεροκινητήρων TF33–PW–100A (IAMCO - NSPA)
  • Πρόγραμμα συναρμολόγησης δομικών τμημάτων αεροσκάφους F-16 (Lockheed Martin)
  • Πρόγραμμα εκπαίδευσης τεχνικών προεδρικής φρουράς των ΗΑΕ
  • Πρόγραμμα υποστήριξης πυροσβεστικών α/φων και συνδρομή κατά την Πυροσβεστική περίοδο

Ανάμεσα στα σημαντικότερο προγράμματα εγχώριας ανάπτυξης συγκαταλέγονται:

  • Το πρώτο ελληνικής σχεδίασης, ανάπτυξης και κατασκευής radar επιτήρησης ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ, που παρουσιάστηκε στο Athens Flying Week (AFW) Tanagra International Air Show 2018 στην αεροπορική βάση της Τανάγρας. Η ανάπτυξη του συστήματος ξεκίνησε το 2016 και μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα ή να διασυνδεθεί με σύστημα επικοινωνίας Wi-Fi για συνεργασία με άλλα συστήματα ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ, αλλά και για την μετάδοση της εικόνας σε άλλους χρήστες. Η εμβέλειά του ανέρχεται σε 10 χλμ και μπορεί να αξιοποιηθεί για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση συστημάτων Drones. Εκπέμπει με 500 mw EIRP, γεγονός που το καθιστά μη εντοπίσιμο και δεν χρειάζεται άδεια εκπομπής, και μπορεί να εντοπίζει mini drones σε αποστάσεις πάνω από 600 μέτρα και ύψος πτήσης κάτω των 30 ποδιών (περίπου 7 μέτρα), αλλά και την κίνηση ανθρώπων εντός βεβαρημένου, και οικοδομημένου περιβάλλοντος.
  • Το 1985 φημολογείται(;) ότι ομάδα τεχνικών της ΕΑΒ προχωρούν στην ανάπτυξη ενός "F-16 Drone" (Φωτογραφίες: 1, 2, 3). Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα το ΚΕΤΑ αναπτύσσει τον ΠΗΓΑΣΟ με εμπλοκή της ΕΑΒ και ίσως αυτό εξηγεί την σκοπιμότητα ενός τέτοιου προγράμματος. Μετά από 4 χρόνια η εταιρεία αναπτύσσει το drone, ομοίωμα του F-16, το οποίο είναι κατασκευασμένο από συνθετικά υλικά και σε σε κλίμακα 1:5 σε σχέση με το αεροσκάφος. Το αερόχημα διέθετε κινητήρα Rotax και παρουσιάστηκε ως πρωτότυπο στην έκθεση DEFENDORY 90 και 92 και στη ΔΕΘ.

Το σκάνδαλο "ΕΡΜΗΣ"

Το ΓΕΣ βάφτισε "Ερμή" το Πρόγραμμα Επέκτασης των Επικοινωνιών του Στρατού, που ξεκίνησε το 1995. Το πρόγραμμα ανατέθηκε στην κρατική Αμυντική Βιομηχανία ΕΑΒ με υποκατασκευαστή τη SIEMENS, μετά από απόφαση του ΚΥΣΕΑ στις 24 Ιουλίου 1998. Την Τεχνικοοικονομική αξιολόγηση και τις διαπραγματεύσεις με την ΕΑΒ πραγματοποίησε, επί ένα έτος αρμόδια επιτροπή από επιτελείς του ΥΠΕΘΑ και κατέθεσε ομόφωνο πρακτικό με τους όρους κατακύρωσης του προγράμματος στην ΕΑΒ.

Το σύστημα επικοινωνιών του Στρατού - ΕΡΜΗΣ

Για την προμήθεια του συστήματος τηλεπικοινωνιών «Ερμής ΙΙ» υπεγράφηκαν συνολικά έξι συμβάσεις συνολικού ύψους 275.218.040 ευρώ και η υπόθεση θεωρείται παρακλάδι της υπόθεσης με τα «μαύρα ταμεία» της γερμανικής εταιρείας Siemens. Επίσημα έγγραφα του υπουργείου Εθνικής Άμυνας βεβαιώνουν ανεξήγητες υπερτιμολογήσεις, όπως για την παραγωγή καρτών «MINC» που κοστολογήθηκαν σε δύο διαφορετικές συμβάσεις και συνεπώς πληρώθηκαν δύο φορές και η προμήθεια των ρυμουλκούμενων οχημάτων του συστήματος.

Τελικά, Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων επέβαλε την ποινή των ισοβίων δεσμών χωρίς αναστολή στον Ιωάννη Σμπώκο, πρώην γενικό διευθυντή Εξοπλισμών επί υπουργίας Τσοχατζόπουλου, ποινή κάθειρξης 25 ετών στον Αντώνη Κάντα, πρώην αναπληρωτή διευθυντή Εξοπλισμών, και ποινή κάθειρξης 20 ετών στο Νίκο Λεονταρίτη, στέλεχος της διεύθυνσης Εξοπλισμών. Παράλληλα, το δικαστήριο στην απόφασή του υποχρέωσε τους τρεις κατηγορούμενος να καταβάλλουν αλληλεγγύως και είς ολοκλήρου αποζημίωση υπέρ του ελληνικού δημοσίου για τη ζημία που υπέστη ύψους 25.000.000 ευρω και επιπλεόν 500.000 ευρώ χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη για έκαστο εκ των τριών κατηγορουμένων (Σμπώκου, Κάντα, Λεονταρίτη).

Συζήτηση στο forum

Ηλεκτρολόγος Δημήτρης Ανθής