Αιτίες ατυχημάτων στην Π.Α.

Το διάστημα 1974 - σήμερα έχασαν τη ζωή τους 115 Έλληνες πιλότοι και συνετρίβησαν 200 μαχητικά. Aπό την πρώτη πρόκληση, πριν από 31 χρόνια, μέχρι σήμερα έχουν χαθεί πάνω από δύο "αγορές του αιώνα" και έχουν γίνει πάνω από 1.300.000 ώρες πτήσης για την προάσπιση του εθνικού εναέριου χώρου και του FIR Αθήνας με υψηλότατο κόστος. Κάθε ώρα πτήσης κοστίζει περίπου 5.000 ευρώ, ενώ μόνο για τις πτήσεις αναχαίτισης των Τούρκων και τις πολεμικές εκπαιδεύσεις δαπανώνται 1.250.000 ευρώ την ημέρα.

Ώρες πτήσεις

Ενώ κατά τη δεκαετία του 1980 ο Έλληνας χειρίστής μαχητικού αεροσκάφους είχε 18 ώρες πτήσης μηνιαίως, σήμερα έχει 7-8 και οι περισσότερες αφορούν περιπολίες στο FIR Αθηνών. Το ΝΑΤΟ στις οδηγίες του έχει θέσει ως ελάχιστο όριο εξάσκησης τις 220 ώρες μηνιαίως (κατά μέσο όρο) για κάθε χώρα. Ωστόσο μόνο η ΗΠΑ και ο Καναδάς συμπληρώνουν αυτές τις ώρες. Η Ελλάδα αρκείται στις 170 περίπου ώρες και η Τουρκία στις 150-160. Οι κυριότεροι λόγοι για αυτήν την μειωση είναι οικονομικοί. Ο πληθωρισμός, η αύξηση της τιμής του πετρελαίου, το κόστος συντήρησης και ανταλλακτικών, οδήγησαν στη μείωση της συχνότητας των πτήσεων. Η διαφαινόμενη προσέγγιση Ελλάδας - Τουρκίας και η ανάγκη περικοπών εξόδων για να εισέλθει η χώρα στην ΟΝΕ, επέβαλαν τελικά αυτήν την πορεία.

Η πιο επίσημη πηγή για τέτοιου είδους στοιχεία είναι ο Αρχηγός Γ.Ε.Α. Αντιπτέραρχος (Ι) Γεώργιος Αυλωνίτης, που σε ομιλία του την 8η Νοεμβρίου 2005 ανέφερε ότι "Κατά το χρόνο που πέρασε οι αποστολές της Πολεμικής Αεροπορίας υπερέβησαν τις 110.000 ώρες πτήσεως. ... Αυτό σημαίνει ότι τα αεροσκάφη μας ευρίσκονται στον αέρα για περίπου 500 ώρες κάθε μέρα. Από αυτές, οι 200 ώρες ανήκουν στο Αρχηγείο Τακτικής Αεροπορίας για εκπαίδευση και επιχειρήσεις, ενώ τις υπόλοιπες μοιράζονται η Διοίκηση Αεροπορικής Υποστήριξης για τις αερομεταφορές και η Διοίκηση Αεροπορικής Εκπαίδευσης για τις δικές της υποχρεώσεις".

Τουρκικές Παραβιάσεις

Η συνεχής ετοιμότητα της Πολεμικής Αεροπορίας έχει θετικά αλλά και αρνητικά αποτελέσματα στην εκαπίδευση των πιλότων. Ενώ οι αποστολές αναχαίτησης έχουν γίνει περίπου ρουτίνα, η υπόλοιπη εκπαίδευση των χειριστών είναι ελλιπής. Δίνοντας έμφαση στις αναχαιτήσεις, ελάχιστες ώρες απομένουν για τη δοκιμασία των πληρωμάτων σε άλλα σενάρια, που είναι όμως απόλυτα απαραίτητα για την πτητική ωριμότητα των πιλότων.

Σχολή Ικάρων

Με τη μέθοδο των Πανελληνίων Εξετάσεων εισέρχονται στη Σχολή Ικάρων οι καλύτεροι μαθητές, ενδεχομένως όμως όχι και οι καλύτεροι πιλότοι. Έτσι μεγάλο ποσοστό εισακτέων απορρίπτεται στις ειδικές ασκήσεις ικανότητας που διεξάγονται στο πρώτο και δεύτερο έτος, και γίνονται ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας ή εγκαταλείπουν τη Σχολή για κάποιο άλλο ΑΕΙ ή ΤΕΙ.

Πολυτυπία Αεροσκαφών

Η Π.Α. διαθέτει μία 'αξιοθαύμαστη' ποικιλία αεροσκαφών με συνέπεια την αυξημένη δυσκολία κατά την εκπαίδευση των πιλότων και μηχανικών αλλά και την υποστήριξή τους, καθώς απαιτείται διαφορετική βιβλιογραφία αλλά και ανταλλακτικά για κάθε τύπο. Άλλες φορές, παρατηρούνται συχνές και επαναλαμβανόμενες βλάβες σε αεροσκάφη συγκεκριμένων τύπων, όπως το F-16 block 30. Οι βλάβες στο αεροσκάφος αυτό εντοπίζονται στο θάλαμο καύσης του κινητήρα σε τέτοιο βαθμό, ώστε ορισμένοι να μιλούν ακόμη και για σχεδιαστικό κουσούρι. Ορισμένα μεταλλικά μέρη δεν αντέχουν την έντονη καταπόνηση που υφίστανται από τις πιέσεις κυρίως των απο-προσγειώσεων και καταστρέφονται. Από την ίδια βλάβη, έχασε ένα ομοιότυπο αεροσκάφος η τουρκική Πολεμική Αεροπορία στα τέλη Μαίου 2003, ενώ λίγες μέρες νωρίτερα άλλο ένα η πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ. Το ελληνικό F-16 που χάθηκε για τον ίδιο λόγο στις αρχές Ιουνίου 2003 ήταν το έκτο από τις αρχές της δεκαετίας του '90, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα τρία από τα έξι έχουν πέσει από μηχανική βλάβη. Τέλος, ο παγκόσμιος στόλος F-16 είχε παρουσιάσει πριν από χρόνια προβλήματα ρωγμών κυρίως στην εισαγωγή του κινητήρα, καθηλώνοντας τα αεροσκάφη στο έδαφος για μεγάλο χρονικό διάστημα έως ότου διαπιστωθεί που οφείλονταν.

Ηλικία Αεροσκαφών

Το σημαντικότερο ίσως πρόβλημα είναι η ηλικία του στόλου. Με αεροσκάφη που έχουν ηλικία μεγαλύτερη από αυτή των χειριστών τους, οποιαδήποτε συντήρηση κρίνεται ανεπαρκής. Ας μην ξεχνάμε ότι αεροσκάφη F-4, A-7 (και παλαιότερα τα F-5 και Mirafe F-1CG) κατασκευάστηκαν πριν από πολλές δεκαετίες και η υπερβολική χρησιμοποίησή τους δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την πτητική τους κατάσταση.

Παρόλες τις αντίξοες συνθήκες που αντιμετωπίζει η Π.Α., ο δείκτης ατυχημάτων της είναι αρκετά χαμηλός και παρουσιάζει σημαντική βελτίωση τα τελευταία χρόνια. Άλλωστε συγκρίσεις μεταξύ δεικτών είναι δύσκολο να γίνουν, αφού καμία άλλη Αεροπορία δεν αντιμετωπίζει καθημερινή απειλή και ως εκ τούτου εκτελεί μόνον ασκήσεις ρουτίνας.