Ελληνική αντιαεροπορική ομπρέλα

H έγκαιρη προειδοποίηση, για το ελληνικό σύστημα αεράμυνας βασίζεται σε δύο ζώνες: Η πρώτη ζώνη αποτελείται από ραντάρ 2D MPDR-90E τα οποία έχουν τοποθετηθεί στα νησιά Κάρπαθο, Ρόδο, Κω, Σάμο, Χίο, Λέσβο και στο Σουφλί.

Υπάρχουν επίσης το 3ο ΚΕΠ στον Ζήρο Σητείας, το 1ο ΚΕΠ στο Χορτιάτη (επικουρικό ρόλο) και το 2ο ΚΕΠ στην Πάρνηθα (επικουρικό ρόλο).

Ελληνική αντιαερπορική ομπρέλα

Τα ραντάρ του ελληνικού συστήματος αεράμυνας είναι τα HR-3000 (συχνότητα E/F), S743D Martello (συχνότητα D), TPS-70 (συχνότητα E/F), AR327 Commando (συχνότητα) και το RAT-31DL (συχνότητα D). Το σύστημα ι σε τρεις τομείς ευθύνης: στον βόρειο υπό τον έλεγχο του 1ου ΚΕΠ, στον κεντρικό υπό τον έλεγχο του 2ου ΚΕΠ και στον νότιο υπό τον έλεγχο του 3ου ΚΕΠ. Τα κέντρα αυτά είναι διασυνδεδεμένα και ολοκληρωμένα στο πλαίσιο του εθνικού συστήματος C4I ADIS το οποίο αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε από την ελληνική εταιρεία Skytalis.

Αντιαεροπορικά συστήματα V-SHORADS

Τα Αντιαεροπορικά Συστήματα Πολύ Μικρού Βεληνεκούς V-SHORADS (Very-Short Range Air Defence Systems) αποτελούν την τελευταία γραμμή αντιαεροπορικής άμυνας. Συνήθως είναι φορητά, με μονό ή διπλό εκτοξευτή, αλλά μπορούν να εγκατασταθούν και σε τεθωρακισμένα οχήματα με τετραπλό ή οχταπλό εκτοξευτή. Η Ελλάδα διαθέτει δύο τύπους VSHORADS, τα φορητά FIM-92B/C Stinger/Stinger Block-1 (500 μονοί εκτοξευτές με περισσότερα από 1.200 βλήματα) και τα αυτοκινούμενα ASRAD Hellas (54 συστήματα με τετραπλό εκτοξευτή και 432 βλήματα FIΜ-92C Stinger RΜΡ).

Τα ASRAD Hellas υπηρετούνται από δύο άτομα, τον οδηγό και τον χειριστή, και φέρουν τετραπλό εκτοξευτή με τέσσερα βλήματα έτοιμα προς βολή και τέσσερα σε εφεδρικά κάνιστρα. Τα συστήματα έχουν βεληνεκές 5 χιλιομέτρων και φέρονται επί οχήματος Μ998 Ηummer. Μπορούν να μεταφερθούν από ελικόπτερα CH-47DG/SD Chinook ως εξωτερικό φορτίο, ενώ είναι τηλεχειριζόμενα από απόσταση έως 100 μέτρων.

Τα συστήματα V-SHORΑDS έχουν ως αποστολή τους την αντιαεροπορική προστασία των φίλιων Δυνάμεων Ελιγμού, τόσο κατά τη φάση συγκέντρωσης όσο και κατά τη διάρκεια των φάσεων ανάπτυξης και κίνησης. Η απειλή για τις Μηχανοκίνητες ή Τεθωρακισμένες Μονάδες δεν προέρχεται τόσο από αεροσκάφη Εγγύς Αεροπορικής Προστασίας, όσο από τα επιθετικά ελικόπτερα. Η διαφορά είναι ότι τα αεροσκάφη προσβάλουν τον στόχο τους με ένα όπλο σε κάθε εφόρμηση, κάτι που σημαίνει ότι θα πρέπει να εκτελέσουν πολλαπλές εφορμήσεις για να πλήξουν μεγάλο αριθμό στόχων. Αντίθετα, τα ελικόπτερα μπορούν να εξαπολύσουν πολλαπλές επιθέσεις ακόμη και από ένα σταθερό σημείο, ενώ βρίσκονται σε αιώρηση.

Δευτερευόντως, τα V-SHORADS, προστατεύουν τις φίλιες δυνάμεις από τα αδιάκριτα μάτια των UAV, ενώ εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της αντιαεροπορικής ομπρέλας την οποία έχει δημιουργήσει ο ΕΣ. Η ομπρέλα αυτή κλιμακώνεται από το επίπεδο του Τάγματος (χρήση MANPADS και V-SHORADS), στη επίπεδο της Ταξιαρχίας (χρήση συστημάτων SHORADS) και στο επίπεδο της Μεραρχίας ή του Σώματος Στρατού (χρήση των ΜΙΜ-23Β Improved Hawk Phase ΙΙΙ).

Αντιαεροπορικά συστήματα SHORADS

Η Ελλάδα διαθέτει 21 αυτοκινούμενα συστήματα TOR-M1. Τα ρωσικά αντιαερπορικά έχουν μέγιστο βεληνεκές 12 χιλιομέτρων και μπορούν να εμπλέξουν στόχους που πετούν σε μέγιστο ύψος 6 χιλιομέτρων. Ο χρόνος αντίδρασης του συστήματος κυμαίνεται μεταξύ των 3,4 και 10 δευτερολέπτων, ενώ το μέσο ποσοστό - πιθανότητα προσβολής του στόχου κυμαίνεται από το 60% εναντίον βλημάτων τεχνολογίας cruise, έως το 96% εναντίον ελικοπτέρων.

Τα SA-8B Gecko αποκτήθηκαν από τα αποθέματα του ανατολικογερμανικού στρατού (12 συστήματα) το 1992, με τα οποία σχηματίστηκε η 183 ΜΚΒ OSA-AK, ενώ ο αριθμός τους συμπληρώθηκε με 19 επιπλέον συστήματα ως αντισταθμιστικά ωφελήματα από την αγορά των TOR-M1. Η ακτίνα δράσης τους ανέρχεται σε 12 χιλιόμετρα και το μέγιστο ύψος εμπλοκής σε 5 χιλιόμετρα, ενώ οι αναβαθμισμένες εκδόσεις ΑΚ και ΑΚΜ εμπλέκουν στόχους σε ύψος 12 και 19 χιλιομέτρων αντίστοιχα. Τα ελληνικά συστήματα έχουν υποστεί περιορισμένο πρόγραμμα αναβάθμισης που περιλαμβάνει την εγκατάσταση συστήματος IFF και θερμικής κάμερας.

Το αντιαεροπορικό σύστημα Skyguard (ή Βέλος κατά την ΠΑ) αποτελεί την βασική μονάδα προστασίας των αεροπορικών βάσεων της ΠΑ μαζί με τα 9 γαλλικά Crotale NG. Τα Συστήματα Βέλος προστατεύουν επίσης τις αεροπορικές βάσεις της Σκύρου (135 ΣΜ) και της Λήμνου (130 ΣΜ). Η μονάδα βολής του Skyguard αποτελείται από το σύστημα ελέγχου βολής της Oerlikon Contraves το οποίο ελέγχει δύο δίδυμα ρυμουλκούμενα πυροβόλα GDF-002A των 35 χλστ. και δύο τετραπλούς φορείς εκτόξευσης βλημάτων Sparrow. Τα πυροβόλα των 35 χλστ. έχουν δραστικό βεληνεκές 4 χλμ., μέγιστο βεληνεκές 6 χλμ., ταχυβολία 1.100 βλήματα το λεπτό (550 βλήματα x2). Ο τετραπλός εκτοξευτής των πυραύλων διαθέτει βλήματα Sparrow RIM-7M της Raytheon με μέγιστη εμβέλεια 16 χλμ. ενώ η καθοδήγηση προς τον στόχο πραγματοποιείται μέσω εκπομπής ραντάρ συνεχούς κύματος.

Τέλος, το Crotale NG χρησιμοποιεί οκταπλό εκτοξευτή βλημάτων VT-1. Το βλήμα είναι μήκους 2,4 μέτρων, βάρους 85 κιλών (με το κάνιστρο) και διαθέτει γόμωση 13 κιλών που η έκρηξή της μπορεί να προκαλέσει καταστροφικά αποτελέσματα σε απόσταση 8 χιλιομέτρων. Το βλήμα φθάνει τη μέγιστη ταχύτητα των 3,5 Mach σε 3 δευτερόλεπτα και η μέγιστη εμβέλειά του ανέρχεται σε 12 χιλιόμετρα. Το ύψος εμπλοκής φθάνει τα 6 χιλιόμετρα και ο συντελεστής φόρτισης τα 35 g. Οι δυνατότητες του VT-1 παρέχουν στο σύστημα τη δυνατότητα αντιμετώπισης στόχων υψηλής ταχύτητας, όπως βλήματα stand off κ.ά.

Αντιαεροπορικά συστήματα Μεγάλου Βεληνεκούς

Το σύστημα Patriot είναι ένα μεγάλου βεληνεκούς και παντός καιρού σύστημα Αεράμυνας για την αντιμετώπιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων cruise και εξελιγμένων αεροσκαφών. Ο Σταθμός Ελέγχου Εμπλοκής AN/MSQ-104 είναι επανδρωμένος από τρία άτομα που εργάζονται σε δύο κονσόλες και επικοινωνεί με τους Σταθμούς Εκτόξευσης Μ901, με άλλες πυροβολαρχίες Patriot και τα αρχηγεία. To ραντάρ έχει τη δυνατότητα ιχνηλάτησης έως 100 στόχους σε απόσταση μέχρι 100 χλμ. και να παράσχει δεδομένα καθοδήγησης για εννέα πυραύλους.

Το Patriot χρησιμοποιεί εκτοξευτές Μ901, διαθέτει δεκαέξι σταθμούς εκτόξευσης (LS), καθένας εκ των οποίων φέρει τέσσερις πυραύλους PAC-2 (MRs) ή 16 πυραύλους PAC-3. Το μέγιστο βεληνεκές του συστήματος είναι 160 χλμ. και ο πύραυλος που εκτοξεύει αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα Mach 3+. Η επαναγέμιση πέντε εκτοξευτών M901 διαρκεί 60 λεπτά, ενώ ο εκτοξευτής μπορεί να τοποθετηθεί σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από το ECS/ραντάρ και να δεχτεί εντολές αυτόματα μέσω συνδέσμου δεδομένων μικροκυμάτων.

Τέλος, οι πυροβολαρχίες S-300 PMU-1 αποτελούνται από έναν Σταθμό Εμπλοκή, που στον ίδιο κλωβό περιλαμβάνει και το ραντάρ ιχνηλάτησης 30N6E1. O σταθμός εμπλοκής μπορεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα 6 στόχους με δύο βλήματα για κάθε έναν από αυτούς. H κάθε πυροβολαρχία περιλαμβάνει συνήθως 12 τετραπλούς εκτοξευτές 5P8STE ή 5R8SSE, ενώ το βλήμα που χρησιμοποιείται είναι το 48N6E με πραγματικά εντυπωσιακές δυνατότητες. Παρέχει μέγιστη εμβέλεια 150 χιλιομέτρων, ύψος εμπλοκής 10 μ. έως 25 km και εμβέλεια εναντίον βαλλιστικών πυραύλων 40 χιλιόμετρα. Το σύστημα μπορεί να αντιμετωπίσει στόχους που κινούνται με μέγιστη ταχύτητα 8 Mach!

Αντιαεροπορικές διαπιστώσεις

Η προμήθεια των συστημάτων ASRAD Hellas κάλυψε ένα μεγάλο κενό στο δίκτυο της αντιαεροπορικής προστασίας των μονάδων του ΕΣ. Παρόλα αυτά, θα πρέπει σύντομα να αναζητηθεί ο αντικαταστάτης των συστημάτων μέσου βεληνεκούς. Ο εκσυγχρονισμός των Hawk δεν είναι παρά μια ενδιάμεση λύση, η οποία έχει χρονικό ορίζοντα τα μέσα της επόμενης δεκαετίας. Μοναδικό εναλλακτικό πρόγραμμα αναβάθμισης είναι η χρήση των βλημάτων AMRAAM, όμως οι εκτοξευτές βρίσκονται ήδη σε υπηρεσία επί 50 σχεδόν χρόνια.

Το πιθανότερο είναι ότι σύντομα θα ξεκινήσει μία προσπάθεια αντικατάστασής τους με ένα αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου-μέσου βεληνεκούς MEADS (Medium-Extended Αir Defence System), το οποίο θα λειτουργεί ως ολοκληρωμένο αντιαεροπορικό σύστημα και ως σύστημα Διαχείρισης Μάχης. Με δεδομένα τα τεχνικά και επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του ΜEADS, οι επτά πυροβολαρχίες Hawk (7 πυροβολαρχίες x 6 εκτοξευτές x 3 βλήματα κάθε εκτοξευτής = 42 εκτοξευτές ή 126 βλήματα) θα μπορούσαν να αντικατασταθούν με 5 ή 6 πυροβολαρχίες MEADS, δηλαδή 30 - 36 συστήματα Τετραπλής Εκτόξευσης (120 - 144 βλήματα).

Σε ό,τι αφορά τα TOR-M1, θα πρέπει να επιδιωχτεί η πλήρης επιχειρησιακή ενσωμάτωση των συστημάτων στο ελληνικό δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας. Τόσο τα TOR-M1 όσο και τα SΑ-8B Gecko, τα οποία είναι ρωσικής κατασκευής, αντιμετωπίζουν προβλήματα προσαρμοστικότητας στο δυτικής φιλοσοφίας και αρχιτεκτονικής δίκτυο αντιαεροπορικής προστασίας της Ελλάδας. Άλλωστε, η απόφαση για την προμήθειά τους ήταν πολιτική και μάλιστα επιλέχτηκαν δύο τύπου SHOARDS, τα TOR-M1 και τα Crotale-NG, ενώ θα έπρεπε να έχει επιλεγεί ένας και μόνο τύπος.

Τέλος, για τα ASRAD Hellas και τα FIM-92 Stinger χρήσιμη θα ήταν και η επιπλέον προμήθεια εκτοξευτών Stinger με παράλληλη αναβάθμιση των εν υπηρεσία συστημάτων στην πλέον προηγμένη έκδοση FIM-92S Stinger Block-2. Η αναγκαία συνθήκη θα πρέπει να είναι ένα σύστημα ASRAD Hellas συν 2 - 4 εκτοξευτές FIM-92 Stinger για κάθε Τάγμα. Με αυτόν τον τρόπο, η κάθε Μονάδα θα είναι σε θέση να απολαμβάνει συνεχή εγγύς αντιαεροπορική κάλυψη.

31 Ιουλίου 2006