Αναχαιτίσεις στο Αιγαίο

Οι συνεχείς παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου από τουρκικά αεροσκάφη εξελίσσονται συχνά σε εμπλοκές, που σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησαν σε συντριβή αεροσκαφών και τον θάνατο των χειριστών τους.

Πτώσεις κατά την διάρκεια αναχαιτίσεων

Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία, η Αεροπορία Στρατού και η Αεροπορία Ναυτικού έχουν απωλέσει πάνω από 100 αεροσκάφη και ελικόπτερα από το 1990. Από αυτά, τα δύο μόνο έπεσαν κατά τη διάρκεια αναχαίτισης τουρκικών αεροσκαφών, ενώ αντιθέτως τα υπόλοιπα αποδίδονται σε ανθρώπινο λάθος ή αστοχία υλικού (μηχανική βλάβη). Τα σημαντικότερα περιστατικά πολεμικής αναμέτρησης σε περίοδο ειρήνης μεταξύ των δύο χωρών καταγράφουν τις ανθρώπινες απώλειες και από τις δύο πλευρές.

Head-Up Display (HUD)

Στην άλλη πλευρά του Αιγαίου η κατάσταση είναι ανάλογα δραματική. Η τουρκική αεροπορία πετά περισσότερο και από την ελληνική, με αποτέλεσμα κατά το χρονικό διάστημα 1977 - 2006 να χάσουν ζωή τους 91 Τούρκοι χειριστές σε 141 δυστυχήματα κατά τα οποία έχουν συντριβεί 146 μαχητικά.

Συγκεντρωτικοί πίνακες

Οι παρακάτω πίνακες προκύπτουν από τα στοιχεία που δημοσιεύει κατά καιρούς το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και είναι αντιπροσωπευτικοί των προκλήσεων και γενικά της εναέριας διαμάχης που επικρατεί σήμερα πάνω από το χώρο του Αιγαίου. Για λόγους ευκολίας οι πίνακες περιλαμβάνουν τις παρακάτω συντμήσεις:

  • ΠΑΡ: Παραβάσεις που σημειώθηκαν
  • ΠΑΡΑΒ: Παραβιάσεις που σημειώθηκαν
  • ΥΠΕΡΠΤ: Υπερπτήσεις αεροσκαφών πάνω από νησιά (κυρίως)
  • ΕΜΠΛ: Εμπλοκές που σημειώθηκαν
  • #: Αριθμός εμπλεκόμενων αεροσκαφών και ελικοπτέρων

Ο διαχωρισμός μεταξύ παράβασης και παραβίασης είναι ουσιαστικός και οι δύο όροι δεν είναι εναλλάξιμοι. Όταν αναφέρεται κανείς στην χωρίς προειδοποίηση εισβολή στον Εθνικό Εναέριο Χώρο, αυτό αποτελεί ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ και αμφισβήτηση εθνικού κυριαρχικού δικαιώματος. Όταν ένα αεροσκάφος εισέρχεται εντός μίας Περιοχής Πληροφόρησης Πτήσεων (FIR) χωρίς να υποβάλλει σχέδιο πτήσης ή να τηρήσει άλλον κανονισμό του ICAO, αυτό αποτελεί ΠΑΡΑΒΑΣΗ του εκάστοτε FIR. Η παράβαση του FIR ουσιαστικά αμφισβητεί την εκχωρημένη από τον ICAO υποχρέωση ενός κράτους του συντονισμού και ελέγχου των πτήσεων στο FIR του.

ΕΤΟΣΠΑΡ.ΠΑΡΑΒ.ΥΠΕΡΠΤ.ΕΜΠΛ.ΟΠΛ. [1]#
20201.3974.1573643872981.659
20191.7894.8111243843442.118
20181.4013.705471281941.774
20171.1033.317391762571.330
20169021.6715768861.016
20158261.77936801331.384
20148012.2441481451.269
20135776361101291.084
2012667646311761.405
20116209624163072.441
20107291.23920133673.030
20097031.678512373.078
20086881.288252403933.041
20078681.289482074642.780
20061.2371.406101595674.087
20052.3301.866292449775.769
20041.1211.241245285212.382
20031.8913.938881.0329704.453
20022.7623.2402851.0171.0626.443
200182697668531051.895
20004874461630821.229
19996481.125171384
19981.064986405574
1997712849425448
19961.689

[1] - Οπλισμένοι σχηματισμοί αεροσκαφών και όχι μεμονωμένα αεροσκάφη από το 2008

Οικονομικό κόστος αναχαιτίσεων

To 2009, o υπουργός Άμυνας Ευάγγελος Βενιζέλος ανέφερε στη Βουλή ότι το πτητικό έργο της Πολεμικής Αεροπορίας που εκτελείται για την επιτήρηση του εναέριου χώρου εντός του FIR Αθηνών "ανέρχεται κατ' εκτίμηση στα 20.000.000 ευρώ ετησίως". Στον υπολογισμό του κόστους αυτού λαμβάνονται υπ' όψιν οι δαπάνες για καύσιμα, ανταλλακτικά, συντήρηση, επίγεια εξυπηρέτηση αεροσκαφών, τα αναλογούντα λειτουργικά έξοδα των μονάδων στις οποίες υπάγονται τα μαχητικά, καθώς και τα "εκτός έδρας" του προσωπικού που μετακινείται στις προκεχωρημένες βάσεις σε νησιά του Αιγαίου για επιφυλακή.

Αντίθετα, δεν περιλαμβάνεται το τεράστιο κόστος αγοράς και αντικατάστασης των εκατοντάδων μαχητικών, της εκπαίδευσης του προσωπικού, της λειτουργίας των ραντάρ και των αντιπυραυλικών συστημάτων κ.ο.κ. Το ωριαίο κόστος πτήσης των αεροσκαφών, ελικοπτέρων, αλλά και το ετήσιο κόστος χρήσης των φρεγατών και Ταχέων Περιπολικών Κατευθυνόμενω πυραύλων περιλαμβάνονται στο άρθρο για τις εξοπλιστικές δαπάνες.

Ηλεκτρολόγος Δημήτρης Ανθής