Αεροσκάφη P-3B Orion

Το Ρ-3Β Orion είναι τετρακινητήριο αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας μεγάλης εμβέλειας και αποστολή του είναι ο εντοπισμός πλοίων, υποβρυχίων και ναρκών. Το Orion αποτελεί ίσως το αντιπροσωπευτικότερο δείγμα αεροσκάφους ναυτικής συνεργασίας της μεταπολεμικής περιόδου, το οποίο εξελίχθηκε από ένα αεροπλάνο της πολιτικής αεροπορίας και κατασκευάστηκε σε περισσότερα αντίτυπα από κάθε άλλο του είδους του. Παρόλο που η παραγωγή του ξεκίνησε στη δεκαετία του '60 εξακολουθεί να είναι αξιόπιστο διαθέτοντας μεγάλη ακτίνα δράσης και πολύ καλά πτητικά χαρακτηριστικά. Έχει μετατραπεί σε πλατφόρμα εξέλιξης και μεταφοράς προηγμένου ανθυποβρυχιακού ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Πλήρωμα8 (3 ιπτάμενοι και 5 προσωπικό ναυτικού)
ΚινητήραςAllison T-56-A-14
Ώση4.910 hp
Εκπέτασμα Πτερύγων30,37 μέτρα
Μήκος35,61 μέτρα
Ταχύτητα411 κόμβοι
Ύψος8.625 μέτρα
Βάρος (κενό/μέγιστο)27890 / 60298 κιλά
Ρυθμός ανόδου594 μέτρα / λεπτό
Επιχειρησιακό ύψος οροφής8625 μέτρα
Φωτογραφία αεροσκάφους P-3B Orion
Φωτογραφίες: 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11

Ολες οι εκδόσεις των P-3 είναι εξοπλισμένες με κινητήρες Turboprop Allison T-56, με την έκδοση Ρ-3Α να εφοδιάζεται με τους T56-A-10W ισχύος 4500 ίππων κατά την απογείωση, ενώ οι μετέπειτα εκδόσεις του αεροσκάφους (P-3B,C) διέθεταν τους T56-A-14 ισχύος 4910 ίππων κάτω από τις ίδιες συνθήκες. O συνολικός όγκος μεταφερόμενου καυσίμου φθάνει τα 9200 γαλόνια (34826 λίτρα) και αποθηκεύεται σε μία κεντρική δεξαμενή στην άτρακτο του αεροσκάφους και σε τέσσερις πτερυγικές. Το πλήρωμα των Οράιον είναι δεκαμελές και λόγω των πολύωρων πτήσεων υπάρχει και χώρος ανάπαυσης και προετοιμασίας φαγητού.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι σε πολλές αποστολές ο ένας κινητήρας σβήνει (συνήθως ο κινητήρας νούμερο ένα, ο αριστερός εξωτερικός κινητήρας) για να παραταθεί ο χρόνος παραμονής στο θέατρο επιχειρήσεων εξοικονομώντας καύσιμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι σβηστοί και οι δύο εξωτερικοί κινητήρες, πάντα σε συνάρτηση με το βάρος του αεροσκάφους, τον καιρό και την ποσότητα καυσίμου. Κάποιες περιπολίες μπορεί να διαρκέσουν έως 10 ώρες, και χρησιμοποιούνται περισσότεροι πιλότοι και πλήρωμα. Το ρεκόρ για την μακρύτερη πτήση από αεροσκάφος P-3 είναι 21,5 ώρες, που το κατέχει η 5η μοίρα της Αεροπορίας της Νέας Ζηλανδίας από το 1972.

Το αεροσκάφος έχει 10 θέσεις ανάρτησης οπλισμού και μπορεί να μεταφέρει περίπου 9-10 τόνους όπλων, όπως:

  • 4-8 απλές βόμβες της σειράς ΜΚ80
  • 4 Πυραύλους κατά πλοίων Harpoon, Slamer, AGM-65 Maverick
  • 8 Τορπίλες
  • 8-11 Θαλάσιες νάρκες
  • 140 συνολικά ενεργητικά και παθητικά Sonob για εντοπισμό υποβρυχίων

Το P-3 Orion σε ελληνική υπηρεσία

Η Ελλάδα παρέλαβε μεταχειρισμένα P-3B Orion από το αμερικανικό ναυτικό την τριετία 1993-1996, αντικαθιστώντας τα HU-16B Albatross που ήταν ξεπερασμένης τεχνολογίας, βραδυκίνητα, με εμβολοφόρους κινητήρες, απαρχαιωμένο ηλεκτρονικό εξοπλισμό και υποτυπώδη ικανότητα μεταφοράς οπλικού φορτίου. Αντίθετα, τα P-3 διαθέτουν στο εμπρόσθιο μέρος της ατράκτου εσωτερική αποθήκη μεταφοράς οπλισμού, όπου μπορούν να φιλοξενηθούν διάφοροι συνδυασμοί από νάρκες (συμβατικές ή πυρηνικές), βόμβες βυθού και τορπίλες. Τα αεροσκάφη διαθέτουν επίσης 10 εξωτερικούς πυλώνες μεταφοράς όπλων κάτω από την πτέρυγα, που μπορούν να μεταφέρουν τορπίλες, νάρκες και ρουκέτες, ενώ αργότερα προστέθηκε και η δυνατότητα μεταφοράς πυραύλων αέρος-επιφανείας. Έτσι, τα P-3B Orion μπορούν να εκτοξεύσουν πυραύλους αέρα-επιφανείας AGM-12 Bullpup.

Η σχετική σύμβαση προμήθειας υπογράφηκε το 1994 και περιλάμβανε την προμήθεια έξι P-3B TACNAVMOD για επιχειρησιακή χρησιμοποίηση, τεσσάρων P-3A για υποστήριξη με ανταλλακτικά και ένα πακέτο εκπαιδεύσεως. Η εκπαίδευση άρχισε τον Ιανουάριο του 1996 και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1997. Το πρώτο αεροσκάφος έφθασε στην Ελλάδα το Μάιο του 1996 ενώ η παραλαβή τελικά ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 1997 με την άφιξη στην Ελλάδα και του έκτου αεροσκάφους. Και τα έξι αεροσκάφη ανήκουν επιχειρησιακά στην 353 ΜΝΑΣ που εδρεύει στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της Ελευσίνας.

Πρόγραμμα αντικατάστασης με P-3C (2011)

Τα αεροσκάφη Ρ-3Β παροπλίστηκαν το 2009. Αιτία ήταν η συμπλήρωση των ωρών πτήσης για βαριά εργοστασιακή συντήρηση, αλλά και το μηδενικό υπόλοιπο ωρών πτήσης για την εκτέλεση επιπλέον ειδικών δομικών επιθεωρήσεων στις κρίσιμες περιοχές του αεροσκάφους. Την δυνατότητα των εν λόγω επιπλέον δομικών επιθεωρήσεων δεν την κατέχει η ΕΑΒ και συνεπώς απαιτείτο μετάκληση της κατασκευάστριας εταιρείας ή πιστοποιημένου από αυτήν επισκευαστικού οίκου.

Το ΠΝ εξέτασε την δυνατότητα πρόσκτηση νέου αεροσκάφους με επιχειρησιακές δυνατότητες αντίστοιχες του Ρ-3, όμως η επιλογή αυτή κρίθηκε οικονομικά ασύμφορη καθως οι δυνατότητες του αεροσκάφους ανεβάζουν σημαντικά το κόστος. Εξετάστηκε επίσης η δυνατότητα πρόσκτησης νέου αεροσκάφους με δυνατότητες χαμηλότερες του Ρ-3, όμως η απαίτηση πρόσκτησης νέων υποδομών και η αδυναμία κάλυψης βασικών επιχειρησιακών απαιτήσεων του ΠΝ θα απαιτούσε την αγορά μεγαλύτερου αριθμού αεροσκαφών.

Τον Σεπτέμβριο 2011, η Lockheed Martin κατάθεσε στο ελληνικό υπουργείο Άμυνας πρόταση για την προμήθεια τεσσάρων αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας τύπου P-3C από τις ΗΠΑ. Τα αεροσκάφη θα αναβαθμίζονταν ριζικά από την εταιρεία με παρεμβάσεις που θα επέκτειναν την πτητική ζωή τους μέχρι το 2035, ενώ το κόστος όλων των παρεμβάσεων θα ήταν χαμηλότερο από τα 250 εκατομμύρια ευρώ.

Το πρόγραμμα απορρίφθηκε καθώς αποφασίστηκε ότι η εκτέλεση των εργασιών σε βιομηχανίες των ΗΠΑ θα είχε ως αποτέλεσμα την πολύ μικρή ή μηδενική συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας, ενώ τα αεροσκάφη κρίθηκαν δομικά πολύ πιο επιβαρημένα από τα Ρ-3Β του ΠΝ.

Πρόγραμμα δομικού εκσυγχρονισμού P-3B

Τελικά το ΠΝ προέκρινε ως προσφορότερη επιλογή, την υλοποίηση προγράμματος ΑΦΝΣ με δομικό και επιχειρησιακό εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων Ρ-3Β. Η διακρατική συμφωνία ΗΠΑ-Ελλάδας ανακοινώθηκε στις 15 Μαρτίου 2015 και περιλαμβάνει την επανενεργοποίηση ενός αεροσκάφους ναυτικής συνεργασίας «ενδιάμεσης λύσης». Αξίζει να σημειωθεί ότι τα συγκεκριμένα αεροσκάφη είναι κατασκευής 1966 / 1967 και ότι με επιστολή που απέστειλε στις 7 Μαΐου 2013 η Lockheed Martin, είχε προειδοποιήσει ότι η ενεργοποίηση των P-3B δεν αποτελεί την ενδεδειγμένη επιλογή χαμηλού κόστους και ρίσκου βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα.

Το πρόγραμμα αντιμετώπισε από την πρώτη στιγμή τεράστιες επικρίσεις και καθυστερήσεις, με την παράδοση του πρώτου αεροσκάφους να εξαγγέλεται πολλές φορές από τον Σεπτέμβριο του 2017, αλλά τελικά η παραλαβή έγινε στα μέσα Μαϊου 2019. Παράλληλα, ενώ η συμφωνία έχει οροφή τα 500.000.000 ευρώ, μέχρι το τέλος του 2018 είχαν ήδη καταβληθεί στην ΕΑΒ τα 377.000.000 ευρώ χωρίς να παραληφθεί κανένα αεροσκάφος. Η διαδικασία αναβάθμισης (ΠΝ) ξεκίνησε στις 25 Ιουλίου 2016 στις εγκαταστάσεις EAB και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα το πρώτο εκσυγχρονισμένο P-3Β Orion θα πρέπει να παραδοθεί το 2020.

Παραλαβή P-3B της ενδιάμεσης λύσης
Φωτογραφίες: 1 - 2 - 3

Η συμφωνία περιλαμβάνει τον εκσυγχρονισμό τεσσάρων αεροσκαφών P-3B μέσω του προγράμματος εκσυγχρονισμού και ανακατασκευής μέσης ζωής των αεροσκαφών (Mid-Life Upgrade – MLU). Το πρόγραμμα MLU παρατείνει τη λειτουργική ζωή του αεροσκάφους κατά 15.000 ώρες πτήσης, ενώ στη σύμβαση προβλέπεται και βαριά συντήρηση, που συμπεριλαμβάνει συγκεκριμένα συστήματα αποστολών και διαχείρισης, νέα ηλεκτρονικά συστήματα και άλλα επικουρικά λειτουργικά συστήματα και υπηρεσίες.

Τα 'νέα' Ρ-3Β σε δομικό επίπεδο θα ανακατασκευαστούν κατά 60% με νέας τεχνολογίας υλικά, αυξημένης αντοχής σε μηχανική καταπόνηση και διάβρωση. Έτσι, τα αεροσκάφη θα επιτρέψουν στο ΠΝ να καλύπτει επαρκώς την από αέρος πολύωρη επιτήρηση μεγάλων θαλάσσιων περιοχών εθνικού ενδιαφέροντος, τον εντοπισμό, παρακολούθηση και αναγνώριση όλων των τύπων πλοίων επιφανείας, τη συλλογή και διαβίβαση πληροφοριών για πλοία ειδικού ενδιαφέροντος (πολεμικά και εμπορικά), την ανθυποβρυχιακή έρευνα σε εκτεταμένη γεωγραφικά περιοχή, ενώ θα συμβάλουν θετικά σε επιχειρήσεις Έρευνας – Διάσωσης και ταχείας ανάπτυξης / εθνικής προβολής στα όρια του FIR Αθηνών και πέραν αυτών.

Επιπρόσθετα, στα πλαίσια υποβοήθησης του έργου του ΛΣ, τα P-3B θα συνεισφέρουν στην θαλάσσια επιτήρηση/ διαφύλαξη των θαλάσσιων συνόρων / αντί-επιτήρηση λαθρεμπορίου/ ανίχνευση πετρελαιοκηλίδας/ θαλάσσιας ρύπανσης / επιθεώρησης και διαχείρισης της αλιείας / ελέγχου παράτυπης μετανάστευσης / παρακολούθηση ΑΟΖ και παροχή υπηρεσιών SAR εντός του FIR Αθηνών.

23 Αυγούστου 2005