Μαχητικό Rafale F3-R / F4

Το Rafale είναι ένα γαλλικό δικινητήριο μαχητικό αεροσκάφος πολλαπλών ρόλων, το οποίο διαθέτει 14 πυλώνες όπλων και μεταφέρει ένα πολύ μεγάλο εύρος βλημάτων αέρος- αέρος και αέρος- επιφανείας.

Το αεροσκάφος μπορεί να πραγματοποιήσει αποστολές εναέριας υπεροχής, αεράμυνας, εγγύς υποστήριξης, πληγμάτων σε βάθος, αναγνώρισης, αντιπλοϊκών αποστολών και πυρηνικών πληγμάτων. Εντάχθηκε σε υπηρεσία με το γαλλικό πολεμικό ναυτικό το 2004 και με τη γαλλική πολεμική αεροπορία το 2006, ενώ έχει δει δράση σε Αφγανιστάν, Λιβύη, Μάλι, Ιράκ και Συρία και έχουν γίνει παραγγελίες από την Αίγυπτο, το Κατάρ και την Ινδία.

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΚατασκευαστήςDassault
Διαστάσεις (Μ/Π/Υ)15,27/10,8/5,34 μέτρα
Επιφάνεια πτέρυγας45,7 τμ
Βάρος (άδειο/μέγιστο)9.500/19.000 κιλά
Αυτονομία1.100 μίλια / 1800 χλμ
Κινητήρες2 x SNECMA M88
Μέγιστη ώση33.000 lbs
Αρχικός βαθμός ανόδου1.000 ft/sec ή 305 m/sec
Μέγιστη ταχύτητα2.150 mph / 1,8 mach
Μέγιστη οροφή55.000 ft (16,8 χιλ)
Φωτογραφία Rafale
1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6

Αν και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί stealth, το Rafale έχει σχεδιαστεί ώστε να έχει όσο το δυνατόν χαμηλότερο ίχνος ραντάρ. Τμήμα της σχεδίασης αυτής αποτελεί το σύστημα αυτοπροστασίας και ηλεκτρονικού πολέμου SPECTRA της εταιρείας Thales. Οι Γάλλοι έχουν φροντίσει να εφοδιάσουν το μαχητικό τους με ένα εξαιρετικά προηγμένο σύστημα αυτοπροστασίας, ενώ τα νεότερα F4 και F4.2 θεωρείται ότι θα είναι ικανά να εισβάλουν απαγορευμένες περιοχές και να καταστρέφουν τους στόχους που τους έχουν ανατεθεί.

Η ύπαρξη 2 κινητήρων προσφέρει τη δυνατότητα μεταφοράς ενισχυμένου φορτίου σε σχέση με τα λοιπά αεροσκάφη και δη τα μονοκινητήρια, όπως το F-16. Λόγω του συνδυασμού πτέρυγας τύπου Δέλτα και των πτερυγίων ελιγμών (canards) διαθέτει εξαιρετική ευελιξία και παράλληλα διατηρεί σταθερότητα κατά τη διάρκεια της πτήσης. Μπορεί να απογειωθεί από μικρούς αεροδιαδρόμους της τάξης των 400 μέτρων, όπως επίσης και από αεροπλανοφόρα.

Εκδόσεις αεροσκαφών

Το γαλλικό Rafale αναπτύχθηκε σχεδόν ταυτόχρονα με το Eurofighter EF2000, που στη συνέχεια εξελίχθηκε σε Typhoon και για το οποίο συνεργάστηκαν η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η συμμαχία αυτή τελικά διαλύθηκε όταν η Γαλλία αποφάσισε να αναπτύξει μόνη της το δικό της αεροπλάνο. Το τελειοποιημένο πρωτότυπο του Eurofighter «Typhoon» πέταξε το Μάρτιο του 1994, ενώ το πρώτο Rafale C έκανε την πρώτη πτήση του ως πρωτότυπο το 1991.

Στην έκδοση F1 (2000-2006) τα Rafale διαθέτουν το ραντάρ RBE2 τεχνολογίας PESA (Passive Electronically Scanned Array), αλλά μόνο με βασικές δυνατότητες αερομαχίες με τη χρήση βλημάτων MICA της έκδοσης ΕΜ και Magic II. Φέρουν το σύστημα αυτοπροστασίας και ηλεκτρονικού πολέμου SPECTRA και ικανότητα πτήσης σε χαμηλό υψόμετρο, καθώς και δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού.

Στην έκδοση F2 (2006-2009), τα Rafale απέκτησαν ικανότητα χρήσης βλημάτων MICA ER, SCALP-EG και κατευθυνόμενων βομβών AASM (Armement Air-Sol Modulaire). Επίσης απέκτησαν Link-16, ενώ το ραντάρ RBE2 αναβαθμίστηκε με ικανότητες αέρος-εδάφους και αέρος-επιφανείας. Το SPECTRA βελτιώθηκε, ενώ προστέθηκε και ο αισθητήρας εντοπισμού, ανίχνευσης και αναγνώρισης στόχων FSO. Τέλος, το αεροσκάφος απέκτησε ικανότητα πτήσης σε χαμηλό υψόμετρο μέσω της χρήσης αποθηκευμένων αρχείων δεδομένων.

Το Νοέμβριο του 2018 εγκρίθηκε η ανάπτυξη της έκδοσης F3-R που ενσωματώνει σημαντικές βελτιώσεις, όπως το ραντάρ RBE-2AA ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA), την πιστοποίηση των MICA NG (New Generation) και Meteor, καθώς και ατρακτιδίων εντοπισμού, αναγνώρισης και κατάδειξης (λέιζερ) στόχων TALIOS και τακτικής και στρατηγικής αναγνώρισης AEROS. Αυτή την έκδοση των μαχητικών αναμένεται να παραλάβει και η Ελλάδα.

Η έκδοση F4 θα διαθέτει αυξημένες ικανότητες εκτέλεσης αποστολών και επιχειρήσεων σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον (Network-Centric), ενώ οι διαδικασίες συλλογής, επεξεργασίας και διαβίβασης πληροφοριών και δεδομένων ενισχύονται τόσο σε επίπεδο υπολογιστικής ισχύος και αποθηκευτικού χώρου, όσο και σε επίπεδο ταχύτητας στην επεξεργασία δεδομένων και ασφάλειας κατά τη διαβίβαση τους από και προς άλλες φίλιες πλατφόρμες. Έμφαση δίδεται και στην επιβιωσιμότητα του αεροσκάφους, μέσω της ενίσχυσης του συστήματος αυτοπροστασίας και ηλεκτρονικού πολέμου SPECTRA, ενώ και το κομμάτι της έγκαιρης και ορθής διάγνωσης βλαβών θα βελτιωθεί με την υιοθέτηση ενός νέου φορητού διαγνωστικού συστήματος για το τεχνικό προσωπικό. Στόχος η αύξηση της διαθεσιμότητας του αεροσκάφους και η μείωση του κόστους τεχνικής υποστήριξης, μέσω γρήγορων και αξιόπιστων διαγνωστικών διαδικασιών.

Οπλισμός Rafale

Στον τομέα του οπλισμού οι σημαντικότερες πιθανές προσθήκες στο ελληνικό οπλοστάσιο αφορούν στην υιοθέτηση των MICA NG και Meteor. Ο MICA NG θα διαθέτει μεγαλύτερη εμβέλεια και ικανότερους αισθητήρες σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση, ενλω μπορεί να εκτοξεύεται χωρίς να απαιτείται ο εγκλωβισμός του αντίπαλου αεροσκάφους. Ο πύραυλος καθοδηγείται μέσω συστήματος ζεύξης δεδομένων προς μια συγκεκριμένη περιοχή ενδιαφέροντος και ο πιλότος μπορεί να ενεργοποιήσει είτε τον υπέρυθρο, είτε τον ερευνητή ραντάρ του βλήματος προκειμένου να επιτευχθεί ο εγκλωβισμός του στόχου. Αυτό σημαίνει ότι ο αντίπαλος δεν θα έχει έγκαιρη προειδοποίηση της απειλής, αφού ο εγκλωβισμός που μπορεί να γίνει εξολοκλήρου παθητικά.

To μεγάλο ατού των Rafale στον πόλεμο Αέρος-Αέρος είναι φυσικά οι πύραυλοι πολύ μεγάλης εμβέλειας MBDA Meteor που διαθέτουν το μεγαλύτερο βεληνεκές στο δυτικό οπλοστάσιο, αλλά και τα υψηλότερα χαρακτηριστικά φονικότητας. Η απόκτησή τους θα προσδώσει ένα κορυφαίο πλεονέκτημα στην ΠΑ, το κόστος όμως των Meteor είναι πάρα πολύ υψηλό, με τιμές που διαμορφώνονται από 2 έως 5 εκατομμύρια ευρώ ανά μονάδα! Για το λόγο αυτό, ακόμη και η Γαλλική Αεροπορία επιδιώκει την αγορά μικρών σχετικά αριθμών για την εξουδετέρωση των αποκαλούμενων «στόχων υψηλής αξίας» όπως αεροσκαφών AWACS/AEW&C και ιπτάμενων τάνκερ, αποκτώντας μεγαλύτερους αριθμούς βελτιωμένων MICA για όλες τις υπόλοιπες αποστολές.

Το αεροσκάφος θα πιστοποιηθεί επίσης για τις κατευθυνόμενες βόμβες AASM των 2.200 λιβρών. Πρόκειται για βόμβες αντίστοιχες των JDAM (Joint Direct Attack Munitions), αλλά με προωθητικό κινητήρα, ο οποίος αυξάνει το μέγιστο βεληνεκές τους στα 60 χιλιόμετρα περίπου, με την προϋπόθεση όμως της άφεσης τους από μεγάλο ύψος.

Τα ελληνικά Rafale

Σύμφωνα με πληροφορίες, τα μεταχείρισμενα Rafale που θα φτάσουν στην Ελλάδα είναι κατασκευής 2012-2018 και ανήκουν στην υποέκδοση F3-O4T. Αυτό σημαίνει ότι φέρουν ραντάρ AESA RBE-2, IRST και σύστημα αυτοπροστασίας SPECTRA. Αργότερα, η ΠΑ μπορεί να ομογενοποιήσει τον στόλο των Rafale στο επίπεδο λογισμικού F3-R και μεταγενέστερα στο επίπεδο F4. Η προμήθεια φέρεται να περιλαμβάνει 14 μονοθέσια και 4 διθέσια (δυο καινούργια και δύο μεταχειρισμένα) αεροσκάφη, ενώ συμπληρώνεται με την παροχή εκπαίδευσης, έναν εξομοιωτή πτήσης και πακέτο τεχνικής υποστήριξης για τα πρώτα έτη. Αντίθετα, τα 1,7 δις ευρώ δεν περιλαμβάνουν την προμήθεια νέων όπλων

Η προσθήκη των αεροσκαφών στην ΠΑ προσδίδει για πρώτη φορά δυνατότητες στρατηγικού χαρακτήρα. Αυτό οφείλεται στην μεγάλη ακτίνας τους, που φτάνει τα 920 ναυτικά μίλια (1700 χιλιόμετρα) με πλήρες εσωτερικό καύσιμο (4.750 κιλά) και τρεις υποηχητικές εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου χωρητικότητας 2000 λίτρων (έκαστη). Αυτή η ακτίνα μάχης είναι επαρκής για την κάλυψη ολόκληρων των Βαλκανίων, της τουρκικής ενδοχώρας και φυσικά του ζωτικού για τα ελληνικά συμφέροντα κάλυψη του χώρου της νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Τα Rafale μπορούν να φέρουν τα περισσότερα, αν όχι όλα, όπλα που σήμερα φέρουν σε αποστολές τα ελληνικά Mirage 2000 στις δύο εκδόσεις που διαθέτει η ΠΑ. Επιπρόσθετα, τα Rafale F3R και F4 θα μπορούν να μεταφέρουν ταυτόχρονα δύο πυραύλους SCALP για υποστρατηγική κρούση, έναντι ενός των Mirage 2000-5.

Κόστος χρήσης

Το Rafale είναι ένα ιδιαίτερα δαπανηρό αεροσκάφος, όχι μόνο στην αγορά, αλλά και στο κόστος χρήσης. Μελέτη του έγκριτου βρετανικού Jane’s (2012) τοποθετεί το επιχειρησιακό κόστος ανά ώρα πτήσης σε 16.500 δολ. έναντι περίπου 7.000 δολ./ώρα στην περίπτωση του F-16. Ομοίως, έκθεση του γαλλικού Ελεγκτικού Συνεδρίου το 2014, που ανέλυσε το κόστος χρήσης των γαλλικών μαχητικών για την πενταετία 2009 έως και 2013, αποκάλυψε ότι για το μεν Mirage 2000 ήταν 8.082 ευρώ/ώρα, για το δε Rafale όχι λιγότερο από 14.596 ευρώ/ώρα.

Η διαφορά της τάξης του +80% δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Η πολυπλοκότητα του Rafale είναι κατά πολύ μεγαλύτερη, ως αεροσκάφος επόμενης γενιάς, αλλά επιπλέον είναι δικινητήριο (με στροβιλοκινητήρες τύπου Snecma Μ88), επομένως καταναλώνει περισσότερο καύσιμο.

Γ.Ανδρουλάκης - 16 Σεπτεμβρίου 2020